— 328 — 



przyczepia się do gałki między nim a mięśniem prostym zewnętrznym. Najgłębiej popod 

 wszystkimi mięśniami mieści się wreszcie m. retractor bulbi, który jak Cu vi er (17) słu- 

 sznie zaznacza, u nosorożca rozdziela się na dwa mięśnie, z których jeden leży bezpośrednio 

 nad — drugi pod nerwem wzrokowym. 



Prof. Kadyi znalazł tętnice w tak dobrym stanie, że nastrzykał je, aby je tem lepiej 

 uwydatnić. Wypełniły się oczywiście tylko pnie grubsze, a z cieńszych głównie tylko gałązki, 

 towarzyszące nerwowi wzrokowemu w jego pochwie. Mimo ostrożnej i mozolnej preparacyi 

 gałązek cieńszych, nawet w ich końcach obwodowych nienastrzykanych, nie udało się prof. 

 Kadyiemu uwydatnić ich do tego stopnia, aby można je oznaczyć, co przypisać należy złemu 

 stanowi zakonserwowania gałki ocznej. Ponieważ szczegółowe opisy przebiegu naczyń ocznych 

 nosorożca nie istnieją, mogłem je tylko porównać z naczyniami ocznemi konia według pracy 

 Bacha (7). Głównym pniem tętniczym, przebiegającym tak jak u konia na zewnątrz od 

 nerwu wzrokowego, jest tętnica oczna zewnętrzna (a. ophthalmica ext.). Od niego 

 odgałęzia się, trochę odmiennie jak u konia, pień wspólny dla tętnicy łzo we j (a. lacry- 

 malis) i tętnic, dochodzących do mięśni i gałki ocznej po stronie zewnętrznej. Dokładne ich 

 oznaczenie jest niemożliwe. Tętnica oczna zewnętrzna przedłuża się u konia po oddaniu tam- 

 tych gałązek w tętnicę sitową (a. ethmoidalis), u nosorożca zaś wnika do głębi i roz- 

 dziela się na trzy gałązki, z których największa biegnie na stronę dośrodkową i stanowi 

 prawdopodobnie tętnicę sitową. Druga urywa się, dochodziła jednak prawdopodobnie do gałki 

 ocznej od strony wewnętrznej. Trzecia gałązka nareszcie biegnie w pochewce nerwu wzroko- 

 wego ku przodowi. Tyle tylko można było stwierdzić co do rozgałęzienia tętnic. Z żył i ner- 

 wów oczodołowych zachowały się tylko niektóre bliżej nieoznaczalne gałązki postrzępione. 



Nerw wzrokowy zachował się na przestrzeni 10 cm i jest otoczony pochewką, która, 

 jak opisują autorowie, u wielkich zwierząt (słonia i wieloryba) ma ogromne rozmiary. U noso- 

 rożca staruńskiego pochewka jest również bardzo znaczna. Jest ona z boków zwężona. Jej 

 średnica długa (pionowa) wynosi w środku długości nerwu wzrokowego 11 mm, średnica zaś 

 krótka (pozioma) tylko 6 mm. Nerw wzrokowy, leżący w tej pochewce na wewnątrz i ku 

 górze, a więc ekscentrycznie, ma przekrój zupełnie kolisty o średnicy 3 mm. Według zdania 

 Leuckarta (35) grubieje tylko zewnętrzna warstwa pochewki, złożona z podłużnych włó- 

 kien łączno -tkankowych, wewnętrzna warstwa, utworzona z okrężnie przebiegających włókien 

 łączno - tkankowych, przylega ściśle do nerwu. Zdaje się, że tak jest istotnie, czego jednak 

 dokładnie stwierdzić nie mogłem, gdyż stan zachowania tych części jest niedostateczny. Prócz 

 kilku drobnych tętnic, które nastrzykały się w pochewce, mieści się w niej tkanka prawdo- 

 podobnie tłuszczowa, której budowy z powodu nagromadzonych kryształków igiełkowatyt h 

 rozpoznać nie można. 



Według opisu autorów w pochewce oka słonia mają się mieścić bardzo znaczne na- 

 czynia limfatyczne, a u zwierząt w wodzie żyjących, jak u wieloryba, sploty naczyń krwio- 

 nośnych. Sam nerw jest otoczony grubą pochewką wewnętrzną, od której do jego wnętrza 

 odgałęziają się łączące się ze sobą przegródki, pomiędzy któremi przebiegają pęczki włókien 

 nerwowych. Te pęczki są w preparacie tak dalece zniszczone, że widać tylko rusztowanie 

 przegródek, w którem mieszczą się gniazda kryształków igiełkowatych. 



Gałka oczna jest prawie zupełnie zniszczona, pozostała z niej tylko tylna część twar- 

 dówki. Brak zupełnie całej przedniej części gałki, przedewszystkiem rogówki. Twardówka jest 



