— 330 — 



się rogi, całe lewe ucho i cała lewa noga przednia, a nadto jeszcze duży płat skóry z lewej 

 strony ciała. 



Krótkie opisy tych części pióra Łomnickiego i Niezabitowskiego nawet przy 

 uwzględnieniu rycin, podanych przez ostatniego, nie wystarczają do odtworzenia sobie do- 

 kładnego obrazu całości zwierzęcia. To też model nosorożca włochatego, wykonany przez 

 Ko ni g a (33) (tab. LXIII, ryc. 28), z uwzględnieniem okazu staruńskiego i rekonstrukcya 

 nosorożca staruńskiego, wykonana przez Abla (2) (tab. LXIV, ryc. 29) nie są zadowalnia- 

 jące, ponieważ nie można było w nich uwzględnić pewnych szczegółów, które dopiero po 

 opracowaniu całego materyału na jaw wyszły. 



Małe niedokładności zauważać można także w dawniejszych rekonstrukcyach noso- 

 rożca włochatego, opierających się wyłącznie na okazach syberyjskich. Wymieniam jedynie 

 dostępne mi rekonstrukcye, wykonane przez Brandta (11) (tab. LXIV, ryc. 30) i Knighta 

 (50) (tab. LXIV, ryc. 31), które omówię poniżej wraz z poprzedniemi. 



Wszyscy autorowie, którzy wzorowali się bądź to na okazach syberyjskich, bądź na 

 staruńskim, słusznie uzupełniali swe zrekonstruowane zwierzęta ciałem w tych miejscach, 

 gdzie skóra na znalezionych okazach była nadmiernie zapadnięta lub załamana, a przeto wy- 

 stępowały zbyt ostre linie i kąty, spowodowane brakiem tkanki tłuszczowej. Jak Pallas opi- 

 suje, tłuszcz z głowy i nóg nosorożca z nad Wilui wytopił się w ciągu wysychania tych 

 części w piecu. Badając części miękkie nosorożca ze Staruni, nie natrafiłem nigdzie na nie- 

 naruszoną tkankę tłuszczową, ponieważ w niej tłuszczu albo wcale nie było, albo znajdował 

 się w związku z solami wapniowemi. Tkanka tłuszczowa u tego okazu istniała niewątpliwie 

 w znacznej ilości, lecz przeważna część tłuszczu rozpuściła się z czasem w ropie. Stąd to 

 pochodzi owa dysproporcya między grubością ciała, nogi i głowy, jaką widzimy na rycinie 

 pracy Niezabitowskiego. Z resztkami wydobytemi z szybu obchodzono się z nadzwyczajną 

 starannością i zwierzę o ile możności zostało tak wiernie odtworzone, jak było w szybie znale- 

 zione. To też do rekonstrukcyi bezpośrednio służyć nie może, ponieważ trzeba w niektórych 

 miejscach głowy i nogi dodać jeszcze podściółkę tłuszczową, aby formy były zaokrąglone 

 i utrzymane w proporcyi. Dokonał tego już Ko ni g (33) w modelu nosorożca włochatego 

 i Abel w rekonstrukcyi nos. staruńskiego, rozszerzając w znacznym stopniu podgardle i nogi. 



Jak widać na rycinie okazu wypchanego nosorożca staruńskiego, znajduje się poza 

 głową na karku nizki garb, w którym kryje się kłąb. Ten garb istniał już w skórze niewy- 

 prawionej. Sądząc pierwotnie, że został on sztucznie wywołany, starano się skórę w tern 

 miejscu wyprostować. Wszelkie starania były jednak daremne. Garb ten więc uważać należy 

 za twór normalny, jaki istnieje w tern samem miejscu także u współczesnego gatunku 

 Rh. simus. Garb ten był u nosorożca staruńskiego prawdopodobnie wypełniony za życia 

 tkanką tłuszczową, która sięgając dalej ku tyłowi pokrywała kłąb. Skutkiem tego kłąb przy 

 zwykłej postawie zwierzęcia jest niewidoczny i kryje się w tylnym odcinku garbu. Wyniosłość 

 kłębu uwydatnia się dopiero wówczas, gdy zwierzę pochyli głowę ku ziemi. Taki sam garb, 

 wznoszący się na karku między głową i kłębem posiadały prawdopodobnie także okazy sy- 

 beryjskie. To też rekonstrukcye nosorożca włochatego, które dają Brandt i Knight, nie są 

 dokładne, ponieważ w nich jest uwydatniony tylko kłąb, ale nie garb karkowy. Ta sama 

 uwaga odnosi się także do modelu nosorożca włochatego, wykonanego przez K ó n i g a, w któ- 



