— 336 — 



skóreczki, a kora była nadkruszona albo zawierała szczeliny. Pfizenmayer (58) sądzi, że 

 barwa włosów mamuta była na ogół ciemno rdzawo-brunatna z odcieniem ciemniejszym lub 

 jaśniejszym w poszczególnych okolicach ciała. W tych częściach skóry, które zachowały się 

 u mamuta z nad Berezowki, włosy płowiejąc, przyjęły barwę jaśniejszą, mianowicie matowo- 

 rudą lub płowo - brunatną. Puszek wśród nich umieszczony ma odcień płowo -jasny aż do 

 żółto-brunatnego. 



Włosy matowo - czarne mamuta staruńskiego nie zmieniły prawdopodobnie swej barwy. 

 Brak ich połysku wytłómaczyć można brakiem natłuszczenia, ponieważ naturalny tłuszcz, wy- 

 dzielający się z gruczołów łojowych skóry, rozpuścił się w ropie. Włosy natłuszczone miały 

 niewątpliwie ten sam odcień brunatny, jaki mają włosy prześwietlone jakimkolwiek olejkiem 

 lotnym lub balsamem kanadyjskim. Zresztą nie jest wykluczonem, że włosy mogły zawierać 

 prócz barwika ziarnistego także barwiki rozpuszczone, które nadawały im odcień więcej rdzawy. 



Jeśli na włosy czarne mamuta działa woda utleniona prze;: 24 godzin, to przyjmują 

 one barwę rudą, a po dłuższem działaniu nawet żółtawą. Pod wpływem odczynnika utlenia- 

 jącego włosy przyjmują więc takie barwy, jakie wyżej wymienieni autorowie opisują jako 

 takie, które powstały skutkiem wypłowienia, polegającego ostatecznie na działaniu światła 

 i tlenu. Na podstawie tych badań uważam wraz z Pfizenmayerem za właściwą i pier- 

 wotną barwę włosów mamuta: czarną z odcieniem r dzawo-brunatnym. 



Kończąc pracę składam uprzejme podziękowanie p. prof. Dr. M. Łomnickiemu za kilka- 

 krotne wyjaśnienia, które były mi potrzebne podczas pracy i p. Dr. E. Kiernikowi za pomoc 

 w wyszukiwaniu literatury i w redakcyi pracy. Dziękuję również p. Sztolcmanowi w War- 

 szawie i prof. Weberowi w Amsterdamie za materyały porównawcze, oraz prof. Pohligowi 

 w Bonn za objaśnienia i fotografie. 



LITERATURA. 



1. Abel 0. »Grundziige der Palaeobiologie der Wirbeltiere«. Stuttgart 1912. 



2. — »t)ber eine im Erdwachs von Starania in Galizien gefundene Nashornleiche«. Verh. k. k. zool. 



bot. Gesellsch. Wien 1912. 



3. Baer K. E. von. »Neue Auffindung eines vollstandigen Mammuth mit der Haut und Weichteilen im 



Eisboden Sibiriens in der Nahe der Bucht des Tas«. Buli. de PAcad. imp. d. sc. de St. Petersburg. 

 T. X. 1866. Mel. biol. T. V. 1866. (Praca cytowana przez Czerskiego i Zalenskiego). 



4. Beddard F. E. and Treves F. »0n the Anatomy of Rhinoceros Sumatrensis«. Proceed. Zool. 



Soc. London 1889. 



5. — »0n the Anatomy oi the Sondaic Rhinoceros «. Transact. Zool. Soc. London 1885. 



6. Ben da C. »Eine makro- und mikrochemische Reaktion der Fettgewebs-Nekrose«. Virchows Archiv, 



T. CLXI. 1900. 



7. Bach L. »Uber die Gefasse des Pferdeauges mit besonderer Beracksichtigung der Gefa,ssversorgung 



der Aderhaut«. Arch. f. wiss. u. prakt. Tierheilkunde. T. XX. 1894. 



8. Bonnet R. »Haut und Anhange« in vergl. Histologie der Haussaugetiere von Ellenberger. 



9. Brandt J. F. »Observationes ad Rhinocerotis tichorhini historiam spectantes«. Mem. Ac. sc. St. Pe- 



tersbourg. VI Ser. Sc. nat. T. V. 1849. 



