— 344 — 



a przypisuję ją samicy dlatego, iż brak jej t. zw. grzebienia wewnętrznego (crista 

 medialis), leżącego po stronie wewnętrznej kości ramieniowej, i biegnącego od miejsca, gdzie 

 się kończy grzebień dolny albo brzuszny ( crista nentralis), aż do kłykcia we- 

 wnętrznego (epicondylus medialis). Grzebień ten, u samca rozwinięty silnie, służy do 

 przyczepu z gin acz a promieniowego nadgarstka (musc. flexor. carpi radialis), 

 który jest czynnym przy obejmowaniu samicy przedniemi kończynami w porze godowej i jest 

 też silniej u samca rozwinięty, niż u samicy. Mięsień ten jest mianowicie u samca w miejscu 

 swego przyczepu dwa razy tak szeroki jak u samicy. Silnie wykształcony ten mięsień wywo- 

 łuje u samca na kości ramieniowej zgrubienie podłużne w postaci grani kostnej, zwanej crista 

 medialis, a stanowiącej u żab różnicę płciową. 



I w tym wypadku mamy do czynienia z kością ramieniową jednej z naszych żab, 

 o której jednak wobec niekompletności fragmentu, tudzież wobec nielicznego zbioru osteolo- 

 gicznego, jaki miałem do porównania, nic pewnego orzec nie można. Być może, iż jest to 

 także mały okaz żaby trawnej, nie można jednak wykluczyć i innych pokrewnych gatunków, 

 żyjących w tych samych warunkach. 



Ostatnia wreszcie kostka z poprzednio wyliczonych jest środkową częścią kości ramie- 

 niowej lewej, zachowanej mniej więcej w 2 / 3 swe J ca ł e J długości. Ponieważ zaś długość ułamka 

 wynosi 23 mm, przeto cała kość nieuszkodzona mierzyłaby około 35 do 40 mm. Byłaby to 

 więc kość dość duża, świadcząca, iż należała do osobnika jak na żabę bardzo wielkiego, al- 

 bowiem szkielet bardzo dużego okazu żaby jadalnej w zbiorach Zakładu Anatomii porównaw- 

 czej w Krakowie, dochodzący 10 cm długości, ma kość ramieniową długą zaledwie na 25 mm. 

 Długość zatem całej kości ramieniowej wymienionego szkieletu równa się prawie obecnej dłu- 

 gości zachowanego fragmentu, pozbawionego zupełnie dolnej części stawowej i górnej, w takiej 

 mierze, że zaledwie dolna końcowa część grzebienia dolnego (crista nentralis) zacho- 

 waną została, dozwalająca przynajmniej na oznaczenie, czy to kość lewa, czy prawa. 



Jeżeli obecnie oprzemy się na stosunku długości kości ramieniowej do całego ciała 

 u wspomnianego szkieletu żaby jadalnej, długości mierzonej od końca pyska po koniec kości 

 kulszowych, t. j. po brzeg, który za życia obłożony jest chrząstką brzeżną (cartilago mar- 

 ginalis), leżącą tuż za tylnym grzebieniem miednicy (spina pelvis posteriorj, na- 

 tenczas otrzymamy stosunek 4 : 1 (100 mm : 25 mm). Przenosząc ten stosunek na okaz, z któ- 

 rego zachował się opisywany ułamek i przyjąwszy, iż ten ułamek uzupełniony dałby kość 

 długości mniej więcej 35 mm, otrzymamy na długość całego ciała tego osobnika około 

 140 mm. Byłby to zatem bardzo wielki okaz żaby, za wielki na żabę trawną i jadalną, ale 

 odpowiadający wielkością swą żabie śmieszce (Rana ridibunda Pall.) 1 ). Dyagnoza ta 

 zgodziłaby się znowu z tym ogólnie nakreślonym rysem ówczesnego wyglądu okolicy w Sta- 

 runi, albowiem i ta żaba, bardziej nawet niż trawna, lubi okolice nadwodne, przybrzeżne. 



Oznaczenie to popiera także inny okaz żaby staruńskiej, zachowanej wraz z częściami 

 miękkiemi, którą J. Bayger oznaczył również jako żabę śmieszkę 2 ). Byłby to więc 



1 ) Dawniej uważanej tylko za odmianę żaby jadalnej (R. esculenta var. ridibunda), ob. 

 Schreiber E., Herpetologia europaea, Jena 1912. 



2 ) J. A. Bayger. »Żaba wodna* (Rana esculenta L. var. ridibunda Pall.) z pleistocenu Sta- 

 ruńskiego. Kosmos, zesz. 7 — 9, Lwów 1908. 



