— 350 — 



lualnie Bison priscus i B. europaeus. Otóż jeżeli przypatrzymy się dobrze kształtowi 

 tego wyrostka, i jeżeli ustawimy go w należytem położeniu, to okaże się, że wyrostek ten nie 

 może pochodzić z pierwszych kręgów grzbietowych, t. j. od 1 względnie 2 aż do 7 i 8, gdyż 

 kręgi te mają wyrostki bardzo wysokie i szerokie, i że nie może on należeć także do ostatnich 

 kręgów grzbietowych, których wysokość odpowiadałaby już wysokości określanego przez nas 

 kręgu, albowiem kształt jego wcale im nie odpowiada. Wchodzić tu mogą jeszcze w rachubę 

 jedynie: pierwszy kręg grzbietowy konia i nosorożca, albo ostatni szyjny ssaków parzysto- 

 kopylmeli. 



Wyrostek ten ustawiony był na kręgu zupełnie pionowo, zwłaszcza przednia jego kra- 

 wędź, podczas gdy tylna jest pochyłą, ale o bardzo stromym spadku. Wskutek takiego usta- 

 wienia obu krawędzi względem siebie, wyrostek ten w całości rozpatrywany zwęża się. ku 

 końcowi, sam zaś szczyt nie jest bynajmniej ani zgrubiały, ani rozszerzony z przodu w tył 

 tak. jak na wszystkich kręgach grzbietowych mamuta, nosorożca i konia, a także, zwłaszcza 

 na tylnych kręgach u parzystokopytnych, ani jest płasko ścięty, jak to widzimy na wszyst- 

 kich kręgach wszystkich wyżej wspomnianych zwierząt, prócz I-go kręgu grzbietowego u nie- 

 parzystokopylnych a ostatniego szyjnego u parzystokopytnych. lecz jest kabłąkowato skośnie 

 ścięty i to w kierunku od tyłu ku przodowi. 



Pierwszy kręg grzbietowy nieparzystokopytnych ma zupełnie inny kształt wyrostka 

 ościstego; jest on szablowato w tyl zagięty, czemu nie odpowiada kształt wyrostka określa- 

 nego przez nas. Pierwszy zaś kręg grzbietowy parzystokopytnych ma wyrostek ościsty bardzo 

 duży i bardzo szeroki, odpowiadający całym kształtem i rozmiarami raczej drugiemu kręgowi 

 grzbietowemu nieparzystokopytnych, aniżeli pierwszemu. Temu ostatniemu odpowiada nato- 

 miast bardziej ostatni kręg szyjny parzystokopytnych. 



Jeżeli teraz w odpowiedni sposób opiszemy wyrostek ościsty siódmego kręgu szyj- 

 nego krowy, to obaczymy, że opis ten będzie się zgadzać nawet w szczegółach z podanym 

 powyżej opisem wyrostka ościstego ze Staruni. Wyrostek ten bowiem ustawiony jest 

 pionowo na kręgu, krawędź jego przednia jest zupełnie pionowa, tylna 

 lekko pochyła, a więc wyrostek ten ku górze lekko i łagodnie się zwęża, 

 a górny jego koniec, bez nasadki naturalnie, jest kabłąkowato skośnie 

 ścięty w kierunku ud tyłu ku przodowi. 



Widzimy więc, że opis ten zgadza się zupełnie z opisem wyrostka staruńskiego, 

 a zgodność jego sięga nawet aż do szczegółów takich, jak rzeźba na tylnej stronie u samej 

 jego nasady, wywołana przyczepem wiezaclła (Ugamentum interspinale). Z tego wynika 

 prosty wniosek, że wyrostek ten może być tylko wyrostkiem ościsty m 7-go czyli 

 n> l a I u i eg o kręgu szyjnego ssaka parzys tokopytnego, — ale którego? Aby 

 jednak tej i tak już zbyt szczegółowej analizy bardziej nie rozdrabniać, przytoczę od razu 

 <-vt'ry otrzymane z pomiarów tego fragmentu i odpowiednie cyfry z pomiarów dokonanych 

 na wyrostku ościstym ostatniego kręgu szyjnego krowy, dodając, iż pochodzi on z osobnika 

 średniej wielkości, całkowicie dorosłego, ale niestety nieznanej mi rasy. W każdym razie nie 

 należy ten szkielet do którejkolwiek z ras dużych bydła, ale także nie do małej rasy krów 

 polskich. Ponieważ zaś wyrostek ościsty ze Staruni nie był całkowitym, przeto by można było 

 odpowiednich pomiarów dokonać, przerysowałem kontury jego wraz z konturami wyrostka 

 /. całkowitego kręgu pochodzącego, a oznaczywszy na papierze - odpowiadające sobie długości 



