351 



i punkty pomiarów, przeniosłem je następnie na oryginały i dopiero wtedy cyrklem pomie- 

 rzyłem. Długość obu wyrostków, wzięta pod uwagę, wynosiła 61 mm, pomiary szerokości i gru- 

 bości zestawiłem w poniższej tabelce: 



Pomiary wyrostka ościstego 7-go kręgu szyjnego (w mm): 





Starunia 



Bos. taurus 

 9 rec. 



Szerokość na wysokości 13 mm od końca wyrostka (bez nasadki) 



25-5 



7-5 

 28-5 

 8-5 

 33-5 

 11 



25 



7 

 29 



8 



32-5 



10 



Szerokość na wysokości 37 mm od końca wyrostka (bez nasadki) 



Szerokość na wysokości 61 mm od końca wyrostka (bez nasadki) 



Jeżeli więc przypatrzymy się bliżej temu zestawieniu i poprzemy uderzającą zgodność 

 w cyfrach opisem obu tych wyrostków, natenczas trudno się dłużej wahać w ostatecznej dya- 

 gnozie, a tern samem zbylecznemi są dalsze wywody. W takim jednak razie dochodzimy do 

 nader szczególnego wyniku. 



Wśród tak wybitnie (jak się to zwykło przynajmniej uważać) dyluwialnego materyału, 

 jak: mamut, nosorożec, jeleń olbrzymi, spotykamy naraz ułamek, który wszelkimi swymi 

 szczegółami odpowiada porównanemu z nim wyrostkowi ościstemu 7-go kręgu szyjnego wołu. 

 Używam nazwy wołu (jako nazwy gatunkowej), gdyż nie może wchodzić tu w rachubę ani 

 Bison priscus ani Bos pnmigenius. Obie te bowiem formy, tak różne w budowie cza- 

 szek, są trudne do wyróżnienia od siebie, gdy rozchodzi się o poszczególne i to ułamkowe 

 części kręgosłupa, co znaczy, iż rozmiary odpowiadających sobie części nie mogą zbytnio po- 

 między sobą się. różnić. Tymczasem pomiary wykonane nie zgadzają się zupełnie z wielkością 

 kręgu Bison priscus, a tem samem w myśl dopiero co wypowiedzianego zdania, z wielko- 

 ścią kręgu Bos primigenius. Zresztą i w tym wypadku dyagnoza ostateczna zależną będzie 

 od określenia ścisłego i rzeczywistego wieku warstw staruńskich, z których te wykopaliska 

 pochodzą. 



Tą kwestyą na razie zajmować się nie mogę, a choć na podstawie ogólnego zoryen- 

 towania się w całym materyale staruńskim i na podstawie moich badań dokonanych na ma- 

 teryale z innych okolic pochodzącym i w innych warunkach się znajdującym, doszedłem do 

 pewnego przybliżonego wniosku co do wieku warstw staruńskich, to jednak na tem miejscu 

 stawiać i udowadniać jakąś tezę co do ściśle określonego wieku wykopalisk staruńskich nie 

 mogę, aby nie uprzedzać nieznanych mi zresztą wyników badań innych współpracowników 

 i nie. wprowadzać ewentualnego zamętu. Dlatego też będę się starał wziąć pod uwagę wszel- 

 kie możliwe przypadki i z tego punktu widzenia rzecz tę rozpatrzyć. 



Przedewszystkiem należałoby się zastanowić, czy mamy tu do czynienia z wołem dzi- 

 kim, czy też z domowym. Rzecz prosta, że tak mały fragment nie pozwala na stanowcze 

 rozstrzygnięcie, wykluczonem jednak nie jest, iż może zachodzić tu i ta pierwsza ewen- 

 tualność, jak tego dowodzą dość znaczne rozmiary omówionego wyrostka, a jeszcze bar- 

 dziej silniej zaznaczone wszystkie nierówności, służące do przyczepu ścięgnom. Co się tyczy 



