— 360 — 



to we i lędźwiowe (mnscidi dorsales et lumbales), tudzież niektóre inne, nie dające 

 się jednak z powodu zbył silnego uszkodzenia bliżej określić. Prócz tego widzimy jeszcze na 

 ryc. 1 (tal). LXV) trzy ostatnie kręgi grzbietowe, całkowicie pozbawione mięśni i błędnie 

 umieszczone w okolicy szyi. 



Ponieważ kręgosłup był oddzielony od reszty ciała, wszystkie główki i szyjki żeber, 

 a także i niektóre wyrostki poprzeczne i cierniste (processns transoersi et spinosij, jak 

 się to później po odpreparowaniu szkieletu okazało, były odłamane lub mocno uszkodzone. 

 Również uszkodzoną była miednica, z której brakowało prawie zupełnie części tylnej, to jest 

 kości łonowych (os pubis) i kulszowych (os ischii), całkowicie krzyżowej części kręgosłupa 

 (os sacrum), tudzież ogona z pygostylem; z przedniej zaś partyi zachowały się mocno na- 

 ruszone kości biodrowe (os ilei) i część zrośniętych pomiędzy sobą kręgów lędźwiowych 

 (vertebrae lumbales). tworzących środkową okolicę miednicy ptasiej (pehris). Kolor okazu 

 wskutek zabarwienia ropą jest ciemno-brunatny. 



Natomiast bardzo dobrze zachowane są piersi i okolica ramion z kończynami, nieco 

 mniej brzuch i kręgosłup. Piersi, kształtu lekko klinowatego, są dość wypukłe, a krawędź grze- 

 bienia mostkowego bardzo wyraźnie zaznacza się na nich, jak to ma miejsce u ptaków ży- 

 jących bardzo chudych lub wyschłych okazów. Mięśnie piersiowe powierzchowne (musculi 

 pectorales superficiales s. major es hominij rozeznać można dobrze, jakkolwiek wskutek 

 wyschnięcia są silnie spłaszczone. Trzon mostka (corpus sterni) jest dość znacznie zni- 

 szczony. Na prawym boku przeświecają przez skórę niektóre żebra, jak również dolny koniec 

 mostka, odpowiadający wyrostkowi mieczykowatemu (xiphosternum s. processns metaster- 

 nalis amum). Kość mostka jest mocno uszkodzona, lecz mimo to można nie tylko wnio- 

 skować dobrze o wyglądzie całego mostka, lecz nawet dokładnie zmierzyć jego długość i sze- 

 rokość, gdyż zachował się doskonały jego negatyw. W górnej części kadłuba zachowały się 

 nieco tylko uszkodzone barki i widełki (furcula s. claoiculae), które przeświecając także 

 wyraźnie przez skórę, umożliwiają dokładne wymierzenie kąta, utworzonego przez obydwa 

 ramiona widełek (angulus interclamcularis). Kąt ten pokryty jest doskonale zachowaną 

 skórą, która tylko w niektórych miejscach jest lekko skurczona lub pofałdowana; mięśni w tej 

 okolicy brak prawie zupełny. 



Skrzydło prawe jest źle zachowane; pozostała z niego tylko górna część kości ramie- 

 niowej, prawie całkiem obnażona z mięśni, nadto dolny jej koniec jest ułamany i sterczy na ze- 

 wnątrz. Skrzydło lewe jest natomiast bardzo dobrze zachowane, brak tylko napięstka i wła- 

 ściwej ręki. Całe to skrzydło jest pokryte nadzwyczaj dobrze zakonserwowaną skórą. Brak na 

 niej jedynie zupełnie piór; tylko na skórze, okrywającej kość łokciową (ulnaj widoczne są resztki 

 nasady i kawałków lotek (remiges) w ilości 8 lub 9. Błona lotna (petago) jest dobrze za- 

 chowana, lecz mocno skurczona. Po odmoczeniu we wodzie odzyskała poniekąd pierwotną 

 swą sprężystość, tak. że można było ją prawie całkiem rozprostować. Rozpoznać na niej 

 można miejscami nasady lub nawet kawałeczki dulek piór lub puchu, lecz niezbyt wyraźnie. 

 Mięśnie skrzydłowe są tak doskonale zakonserwowane, że można było odpreparować każdy 

 z osobna; mięśnie: biceps, tensor petagii, extensor brachii, radialis, brachialis, extensor 

 digitorum i t. d.. wogóle prawie wszystkie skrzydłowe, miały kształt mięśni ptaka niedawno za- 

 bitegp, a i len sam wygląd, z wyjątkiem barwy, twardości oraz sprężystości. Zachowały się. nawet 

 nie tylko pochewki i bkszczące jeszcze ścięgna, lecz także włóknista budowa samego mię- 



