368 — 



łądka, jest on zlekka wklęsły. Na obu tych powierzchniach widoczne są pętle poszczegól- 

 nych jelit. 



Ażeby się zoryentować w ułożeniu poszczególnych pętli jelit i ich topografii w całym 

 splocie, porównałem go ze splotem jelit dziś żyjącego łuszczaka grubodzióba (Coccothraustes 

 coccothraustes). Rys. 3) przedstawia jelita grubodzióba od strony prawej, to jest zwró- 

 conej ku prawej stronie ciała ptaka, rys. 4) jelita tegoż ptaka od strony lewej, przylegającej 

 do żołądka mięśniowego. Rys. 5) przedstawia schemat ułożenia i przebiegu poszczególnych 

 pętli w splocie jelit współczesnego grubodzióba. Na rysunku tym zaznaczone są kreskami 

 pełnemi pętle jelit, widoczne po stronie prawej, kropkowane linie oznaczają jelita, widoczne 

 po stronie lewej, przylegającej do żołądka mięśniowego. Na rys. 5) liczba 1 i 2 albo litery 

 a — b oznaczają pętlę pierwszą, zamkniętą, prawoskrętną, — jest to dwunastnica (duodenum) ; 

 3 — 19 włącznie jelito biodrowe (ileum); b— c pętlę drugą, zamkniętą, lewoskrętną; c— d trzecią, 

 zamkniętą, prawoskrętną; d — e czwartą, otwartą, lewoskrętną; liczby 19—20, to jest do końca, 



bys. 3. 



RYS. 4. 



oznaczają jelito grube wraz z prostem (crassum-\-rectum). Pętle druga i trzecia, to jest 

 b — c i c — d tworzą razem spiralę. Ułożenie pętli jelitowych grubodzióba współczesnego przed- 

 stawia według H. Gadow'a *) typ mezogyryczny, powstały z anti - orthocóFicznego, który jest 

 charakterystycznym dla większości ptaków śpiewających fPasseres), a zwłaszcza dla wróblo- 

 watych i łuszczaków (Fringillidae). Liczby użyte dla oznaczenia poszczególnych pętli i skrę- 

 tów jelita na rys. 3) i 4) odpowiadają dokładnie liczbom, użytym na schematycznym rys. 5). 

 Na rys. 1) i 2) przedstawiającym splot jelit ptaka ze Staruni, pętle, odpowiadające pętlom 

 rysunku 3) i 4), oraz w rysunku schematycznym 5), oznaczone są temi samemi liczbami. 



Porównywując splot jelit ptaka ze Staruni z wyżej wymienionym splotem jelit grubo- 

 dzióba, oraz ze schematem, zauważyłem wielką analogię pomiędzy nimi tak co do ułożenia jak 

 i wyglądu przeważnej części poszczególnych pętli. W górnej części na rys. 1) i 2) widzimy 

 twór oznaczony liniami kreskowanemi, który odpowiada resztkom śledziony. Z tych dwu 

 rysunków widać, że pierwsza pętla (1 i 2), odpowiadająca dwunastnicy, jest zupełnie dobrze 



') Hans Gadów. Bronn's Klassen und Ordnungen des Tierreichs. V6gel. T. VI. 



