— 372 — 



jakie posiadają prawie wszystkie gatunki łuszczaków i wogóle ptaki z grupy śpiewających 

 (Oscines). 



Widełki (furcula) są prawie zupełne, lecz w wielu miejscach połamane; koniec 

 dolny (liypocleidium), przylegający do mostka, jest dość znacznie uszkodzony, jak to widać 

 na ryc. 7 tab. LXVI, i tabeli wym. 8. Najlepiej zachowane są górne końce widełek, na któ- 

 rych widoczne są chropowatości. Kąt odchylenia pomiędzy oboma ramionami widełek, dający 

 się obliczyć tylko w przybliżeniu, równa się 80° (tab. LXV, ryc. 1 i 2). 



Najlepiej ze wszystkich kości szkieletu zachowały się kości ramieniowe fossa 

 humeri); odlamany jest całkiem tylko dolny koniec prawej. Kości te (tab. LXVI, ryc. 7 

 i tabela wym. 12) są w porównaniu do innych kości bardzo silnie zbudowane, górny koniec, 

 zbiegający się z łopatką, kością kruczą i widełkami jest mocno zgrubiały i zaokrąglony. Po- 

 wierzchnia stawowa przednia, na której znajduje się główka stawowa (caput articulare), 

 jest mocno wypukła, a tylna, przeciwległa, na której znajduje się zagłębienie zwane fossa 

 pneumo-anconea, wklęsła. Wyraźnie widoczne są guzy (processus lateralis i proc. me- 

 dialis), rowek pomiędzy nimi (sidcus intertubercularis), oraz wcięcie (incisura collaris) 

 główki; sam trzon kości (diafiza) jest prawie walcowaty i posiada nieznaczne tylko listewki 

 (crista lateralis i medialis), będące dalszym ciągiem guzów. Dolny koniec jest także sil- 

 nie zbudowany, zgrubiały i ma bardzo wyraźne i wystające wyrostki i guzy, które także 

 wskazują na przyczep dobrze rozwiniętych i silnych mięśni. Z guzów i wyrostków najlepiej 

 rozwinięty jest guz condylus lateralis z wyrostkiem epicondylus radialis, słabiej rozwi- 

 nięty jest guz condylus medialis z wyrostkami epicondylus ulnaris i processus supra- 

 condyloideus. Prócz tego są także dobrze zaznaczone powierzchnie stawowe dla 

 kości łokciowej (trochlea ulnaris) i s p ryc h owej (trochlea radialis). Nadzwyczaj 

 głęboki i szeroki jest rowek pomiędzy oboma guzami, to jest fossa intercondyloidea i do- 

 łek łokciowy (fossa olecrani); bardzo zaś słabo zaznaczony jest dołek przedniej strony 

 kości ramieniowej, mianowicie fossa coronoidea humeri. Kształt, budowa i wymiary po- 

 szczególnych wyrostków, oraz wszystkich części tej kości zgadzają się w zupełności z odpo- 

 wiednimi wymiarami tejże kości dziś żyjącego łuszczaka grubodzióba. Dla ścisłości określenia 

 porównałem z kością kopalną kości ramieniowe innych ptaków tej samej prawie wielkości, 

 ale wszystkie te kości różnią się wybitnie od kości ptaka ze Staruni i tegoczesnego grubo- 

 dzióba, gdyż są przedewszystkiem stosunkowo dłuższe i daleko delikatniejszej budowy, zwłasz- 

 cza w trzonie. 



Zachowała się także kość łokciowa lewa (ulna) (tab. LXVI, ryc. 7 i tabela wym. 13), 

 lecz brak jej zupełnie dolnego końca. Kość ta także o bardzo silnej budowie, ma dobrze roz- 

 winięty wyrostek łokciowy (olecranon), wyrostek zaś coronoideus ulnae jest niewielki, ma 

 bowiem około 1 mm wysokości. Powierzchnia stawowa ffooea articularis humeralis ulnae), 

 oraz rowki (incisura semilunaris i incis. radialis) są zupełnie dobrze zachowane, jak rów- 

 nież i chropowatość łokciowa (tuberositas ulnae), służąca za przyczep mięśniom. 



Kość promieniowa cz. sprycha (radius) (tab. LXVI, ryc. 7 i tabela wymiarów 14) 

 lewa (prawej brak) jest zupełnie kompletna, w kilku tylko miejscach złamana. Jest ona stosun- 

 kowo długa, cienka i zupełnie prosta. Główka jej (capitulum) jest kształtu okrągłego, a na niej 

 wyraźna powierzchnia stawowa (fonea articularis capituli). W miejscu zestawienia się z ko- 

 ścią ramieniową występuje nieznaczna chropowatość (tuberositas radii); na dolnym końcu 



