381 



III. Systematyczne stanowisko. 



Przed oznaczeniem gatunku ptaka, do którego należą resztki, znalezione w Staruni, 

 uważam za wskazane dać obraz geograficznego rozsiedlenia tegoczesnego łuszczaka grubo- 

 dzióba (Coccothrmistes coccothraustes L.J, do którego ptak kopalny najwięcej jest podobny, 

 jak to już zaznaczyłem przy szczegółowym opisie części jego ciała. 



Grubodziób zamieszkuje według Naumanna tylko strefę umiarkowaną Eurazyi, gdyż 

 w północnej Rosyi brak go już zupełnie, w środkowej zaś Szwecyi, Inflantach i Kurlandyi 

 jest rzadki. Tylko przypadkowo zalatuje do Szkocyi i na wyspę Ozylię (Inflanty szwedzkie), 

 gdzie w r. 1897 zabiłem 1 ) jeden okaz, podczas gdy odtąd nigdy go tam nie widziano. Na 

 południe sięga granica jego rozprzestrzenienia do Algieru, północnego Marokka i Palestyny, 

 spotyka się go także w Azyi Mniejszej, Persyi i na Kaukazie. W tych samych szerokościach 

 geograficznych zamieszkuje grubodziób i środkową Azyę. W niektórych okolicach Niemiec jest 

 on ptakiem dość pospolitym, w innych znowu bardzo rzadkim. W północnych krajach, gdzie 

 się go jeszcze spotyka, jest on ptakiem odlatującym na zimę, jednak już w południowej Szwe- 

 cyi niektóre okazy zimują, w Niemczech zaś przeważna część tych ptaków pozostaje przez 

 zimę, jakkolwiek należą do wędrownych, przelatujących w mniejszych lub większych stadkach 

 z jednej okolicy do drugiej. 



Rozsiedlenie tego gatunku na ziemiach Polski przedstawia się następująco. W Inflan- 

 tach i Kurlandyi jest rzadki, na Litwie spotyka się go tylko latem, na zimę odlatuje, w Kró- 

 lestwie i Galicyi jest osiadły, ale nie wszędzie jednakowo pospolity; w niektórych okolicach 

 brak go zupełnie. 



Z przeglądu tego widać, że obecnie grubodziób zamieszkuje najgęściej strefę umiar- 

 kowaną o średniej temperaturze i jest stałym mieszkańcem Galicyi i Królestwa. Ponieważ zaś 

 z badań Dr. M. Raciborskiego wynika (ob. wyżej str. 370), iż flora dyluwialna Staruni i jej 

 okolic jest identyczna z obecnie jeszcze tam istniejącą, możemy wyrazić zdanie, iż resztki 

 ptaka ze Staruni należą prawdopodobnie do gatunku obecnie żyjącego łuszczaka grubo- 

 dzióba. Wynikałoby z tego także, że ówczesny klimat dyluwialny niewiele tylko różnił się 

 od dzisiejszego w tej okolicy panującego; prawdopodobnie był nieco zimniejszy, czem tłó- 

 maczyłoby się znakomite zakonserwowanie części miękkich zwierząt w tamecznych iłach 

 ropnych pleistoceńskich. Trwałość zaś ta gatunku nie jest czemś nadzwyczajnem, gdyż 

 przeważna liczba ptaków znanych z pokładów mioceńskich należy także do fauny doby 

 obecnej. 



Za słusznością określenia ptaka ze Staruni, jako gatunku grubodzióba, przemawia nadto 

 wszystko to, co wyżej przy opisie szczegółowym ciała i szkieletu powiedzieliśmy, a więc: 



1) Wielkość, ogólny kształt, budowa i dokładne wymiary kadłuba, żołądka i splotu 

 jelit (pomijając deformacye, wywołane wyschnięciem lub uszkodzeniem), są prawie zupełnie 

 identyczne z odpowiedniemi cechami ciała tegoczesnego grubodzióba (tab. LXV, ryc. 1 — 4, 

 tab. LXVI, ryc. 5 — 8, rys. w tekście 1 — 10 i tabele 1 — 6 włącznie). 



2) Resztki pokarmu, t. j. nasiona i skorupki pestek czereśni (tab. LXVI, ryc. 6 A i 6 B) 



') Mierzejewski. Verzeichnis der Wirbelt. der Insel Oesel Livland, Russland. Verh. d. zool. 

 bot. Ges. Wien. T. LX. 1910. 



