— 382 — 



znalezione w żołądku mięśniowym, świadczą o wielkości i tęgości dzioba, jakoteż o sile mięśni 

 szczękowych. Z pośród zaś wszystkich łuszczaków tylko jeden grubodziób (tab. LXVI, ryc. 8) 

 posiada tak potężny dziób, że może z łatwością rozłupywać twarde pestki czereśni. Gdyby 

 więc nawet, co mało prawdopodobne, ptak ten nie należał do tegoczesnego gatunku grubo- 

 dzióba, to w każdym razie należą te resztki do osobnika, który miał taką samą budowę 

 i wygląd jak obecnie żyjący grubodziób (tab. LXVI, ryc. 8). 



3) Ogólny wygląd i budowa szkieletu, oraz grubość krótkich kości ramieniowych 

 świadczą o znacznej sile skrzydeł przy małej równocześnie ich długości. Także i wymiary 

 poszczególnych części innych kości wykazują — jeżeli przytem uwzględnimy jeszcze wahania 

 indywidualne — zupełną analogię z wymiarami i budową szkieletu obecnie żyjącego grubo- 

 dzióba (tab. LXVI, ryc. 7, rys. w tekście 7 — 9 i tabele 7 — 17 wł.). 



Oparty na powyższem wnioskowaniu, uznaję resztki ptaka znalezione w ropnym ile 

 pleistoceńskim Staruni za niewątpliwe resztki łuszczaka grubodzióba (Coccothraustes 

 coccothraustes L.) J ). 



Jest to, o ile mi wiadomo, pierwszy wypadek znalezienia szczątków grubodzióba wśród 

 dyluwialnej fauny ptasiej 2 ). 



Fauna kopalna ptaków jest w ogólności bardzo uboga w porównaniu z fauną kopalną 

 ssaków. Dlatego też okaz ten jest tem cenniejszy, że to zarazem pierwszy ptak kopalny 

 (o ile pomijamy znane resztki piór lub skóry ptaków z Madagaskaru, Nowej Zelandyi i t. d.), 

 którego miękkie części ciała są tak doskonale zachowane. W każdym zaś razie są to jedyne 

 resztki ptasie, zakonserwowane w ropnym ile, z zachowanemi także częściami miękkiemi. 

 Z ptaków bowiem znalezionych w pokładach asfaltu Ameryki, jak to już na wstępie zazna- 

 czyłem, przechowały się jedynie szkielety. 



Kończąc tę pracę, poczuwam się do miłego obowiązku złożenia najserdeczniejszego 

 podziękowania mojemu Nauczycielowi, prof. Dr. Henrykowi Hoyerowi, który w ciągu mych 

 badań nie szczędził mi swojej światłej rady i wydatnej pomocy. 



Objaśnienie rysunków w tekście. 



Rys. 1. Kontury splotu jelit ptaka ze Staruni, odrysowane i powiększone. Odpowiednie skręty 

 i pętle jelita są oznaczone liczbami odpowiadającemi liczbom na rys. 2, 3, 4, a oznaczającemi analogi- 

 czne części. Śledziona znajduje się w górnej części splotu i jest grubiej kreskowana. Przedstawiona jest 

 tu powierzchnia prawa. 



Rys. 2. To samo, co na rys. 1, tylko od strony lewej, przylegającej do żołądka mięśniowego. 



Rys. 3. Kontury splotu jelita grubodzióba (Coccothraustes). Powiększenie rysunku zdjętego apa- 

 ratem Zeissa. Przedstawiona jest tu powierzchnia prawa splotu, t. j. powierzchnia, przylegająca do pra- 



*) Synonimy: Loocla coccothraustes Linne 1758, Frincjllla coccothraustes Naumann 1824, 

 Coccothraustes vulrjaris Keys. et Blas. 1840, niem. Kirsch - Kernbeisser, franc. Gros-bec vulgaire, ang. 

 Hawfinch. 



2 ) A. Nehring. Uebersicht iiber 24 mittel-europ. Quart. Faunen. Zeitschr. d. Deutsch. geolog. 

 Gesel. T. XXXII. I Heft. 1880. Berlin. — Paul Paris. Oiseaux fossiles de la France. Revue Franc. 

 d'Ornithologie. Nr. 37. Paris. 1912. 



