— 383 — 



wego boku ciała. Skręty i pętle oznaczone są temi samemi liczbami, odpowiednio do podobnych pętli 

 i skrętów schematu (rys. 5). Śledziona jest grubo zakreślona. 



Rys. 4. Kontury splotu jelit grubodzióba, odrysowane i powiększone jak na rys. 3-cim. Przed- 

 stawiona jest tu powierzchnia lewa, przylegająca do żołądka mięśniowego (ventriculus) . 



Rys. 5. Schemat przebiegu i rozmieszczenia pętli splotu jelit grubodzióba (Coccothraustes cocco- 

 tlirausles). Dwunastnica (duodenum) = ab. Jelito biodrowe (ileum) według Gadow'a, odpowiadające 

 u człowieka jelitu cienkiemu, od dwunastnicy po jelito ślepe (coecum) be, cd i de. Jelito grube (crassum) 

 i proste (rectum) — od litery e do samego końca, t. j. do liczby 20. Poszczególne skręty jelitowe są 

 oznaczone liczbami. Pierwsza pętla (duodenum) jest prawoskrętna — ab lub 1, 2. Druga lewoskrętna 

 be lub 3—9 włącznie. Trzecia prawoskrętna — cd lub 10 — 16 włącznie. Druga (be) i trzecia (cd) pętla 

 tworzą spiralną linię. Czwarta pętla lewoskrętna de lub 17 — 19 włącznie. Części jelita, widoczne po 

 stronie lewej całego splotu, t. j. po stronie, która ściśle przylega, do żołądka mięśniowego, umieszczonego 

 jak wiadomo u ptaków po stronie lewej ciała, są oznaczoue kreskami kropkowanemi. 



Rys. 6. Kontury żołądka gruczołowego (proventriculus) — a i mięśniowego (ventriculus) — b 

 ptaka ze Staruni, odrysowane i powiększone jak poprzednie. Przedstawiona jest tu powierzchnia prawa, 

 przylegająca do jelit i ujście dwunastnicy duodenum w 9. 



Rys. 7. Powiększona rekonstrukeya mostka (sternum) ptaka ze Staruni, widziana z góry; kon- 

 tury nakreślone według mostka grubodzióba. Części kropkowane oznaczają resztki kości zachowane. Od- 

 rysowano aparatem Zeissa. 



Rys. 8. Ten sam mostek, widziany z boku. 



Rys. 9. Rekonstrukeya miednicy, widzianej z góry, z wkreślonemi resztkami kości ptaka ko- 

 palnego. Powiększenie i t. d. jak na rys. 7 i 8. 



Rys. 10. Kontury ciała łuszczaka grubodzióba » Coccothraustes coccothraustes L.«, odrysowa- 

 nego z fotogram' w naturalnej wielkości. 



DODATEK. 



W ostatniej chwili, już w ciągu druku tego rękopisu, oglądając cząsteczki roślin, piasku 

 i ziemi, osadzone na dnie słoja, w którym znajdował się kadłub opisanego ptaka, znalazł 

 proi Hoyer kilka szczątków piór, które pochodzą z podstawowej (puszystej), oraz z końcowej 

 części piór pokrywowych (tectrices). Widoczne są dobrze zachowane kawałki (do 8 mm długie) 

 stosiny (scapus), barwy jasno-żółto-brunatnej. Na niektórych preparatach zachowane są pro- 

 mienie (rami), a nawet promyki (radii) chorągiewek (vexillwm). Promyki, pochodzące z oko- 

 licy podstawowej pióra, są stosunkowo długie, cienkie i często tak się przeplatają pomiędzy 

 sobą, że tworzą gęste sploty i kłębki; są one całkiem przezroczyste z doskonale zachowanym 

 barwikiem ciemno -brunatnym, ułożonym w kuleczkach przez całą długość promyka tak, że 

 mają wygląd perełek lub paciorków. Promyki z okolicy końców piór są prawie zupełnie proste 

 i nie posiadają kropelek barwika, lecz są jasno-żółtawo zabarwione. Wogóle resztki piór po- 

 krywowych ptaka kopalnego niczem się nie różnią od takichże obecnie żyjącego grubodzióba. 



