11 



een paar duizend voet hooger boven het oppervlak der zee gerezen , zoodat de bochten , 

 die de verschillende schiereilanden scheiden , droog worden, dan verkrijgen beide eilanden 

 een omtrek over het algemeen gelijk aan dien van het hedendaagsche Borneo. Ter toelich- 

 ting dezer vooronderstelling, strekke het hierachter gevoegde kaartje, waarop de drie 

 eilanden in de bovengeschetste toestanden zijn voorgesteld. 



Het eiland Tidore (de inboorling zegt Todore) levert weinig merkwaardigs op; 

 een warme bron en de ruinen van een Spaansch fortje , ziedaar het eenige , dat vermel- 

 ding verdient. Deze ruinen liggen op den bergachtigen westhoek des eilands, tegenover 

 het kleine eiland Maitara of Noorwegen , omti-ent drie honderd voet boven de zee. Eene 

 van Ternate uit zichtbare groep hoog boven het lagere hout uitkomend geboomte over- 

 schaduwt deze luttele, meer dan twee eeuwen oude overblijfsels, bekend onder den naam 

 van Kota-Roem. Zij bestaan uit het half bedolven gedeelte eener kleine vierkante ruimte 

 op den top, uit een gedeelte van den ringmuur op de helling en uit een klein, viij goed 

 bewaard verwulf nabij den voet des bergs, dat denkelijk tot gevangenis of wachtkamer 

 gediend heeft. Het bestaan van een onderaardschen , thans verstopten gang houd ik voor 

 een sprookje, niettegenstaande men mij eene lüthoUing in den rotsachtigen oever als den 

 ingang aanwees. 



De warme bron ontspringt nabij den noordoosthoek des eilands vlak bij het strand ; 

 zij geeft bloedwarm zoet water zonder eenigen reuk of bijsmaak. Het hoofd van een in 

 de nabijheid wonend huisgezin vertelde mij, dat inboorlingen, die aan rheumatische 

 kwalen en huidziekten lijden, dikwijls hier komen baden. 



Tijdens mijn verblijf te Ternate in 1868 had de vulkaan vijf uitbarstingen,, 

 waarvan drie in de maand November. De belangrijkste was die van den SOsten dier 

 maand des morgens ten 8 u. 20 m. Onder een donderend, een halve minuut aanhou- 

 dend geluid braakte de berg eene geelachtig grijze kolom van asch en damp \iit in den 

 helderen hemel boven eene staratus-wolk , die zijnen top omsluierde. In weinige oogen- 

 blikken bereikte deze van boven steeds breeder wordende massa eene hoogte van eenige 

 duizenden voeten, terwijl de middellijn nabij den top minstens 1500 voet bedroeg. Zij 

 had het voorkomen van uit duizenden grootere en kleinere vlokken te bestaan, alle in 

 draaiende beweging, die onophoudelijk nieuwe vormen en vlokken voortbrachten. In een 

 oogenbük als ware het voor het oog getooverd, tot nabij het midden scherp door de 

 morgenzon verlicht , terwijl de overhangende kruin een donkere schaduw op het bovenste 

 gedeelte wierp, leverde dit natuurverschijnsel een indrukwekkend gezicht op. Door den 

 juist opkomenden zuidenwind voortgedreven, had de kolom ten negen ure de gedaante 



