18 



gezonden was. Daar haar in druk verschenen rapport met de door mij vervaardigde 

 teekeningen eene getroiiwe schets van land en volk geeft, kan ik daarnaar verwijzen 

 en zal slechts de veranderingen vermelden, die intusschen hier voorgevallen zijn. ') 



Van de . beide door het Berlijnsch-Genootschap uitgezonden zendelingen Ottow en 

 Geissler, vond ik alleen den laatstgenoemde nog in leven; Ottow was in November 

 1862 overleden. In zijne plaats waren er verschillende broeders bijgekomen, waarvan 

 een, Jaessrich, weder vertrokken en een tweede, Mossche, in April 1868 gestorven was, 

 zoodat in 1869 onder de Papoe's werkzaam waren de broeders : Geissler op Manas- 

 wari, van Hasselt en R. Beijer te Dorei, Woelders en Rinooy te Andai, Kamps en 

 C. Beijer te Meoswaar, allen behalve Geissler, door het Utrechtsch Genootschap uitge- 

 zonden. Het aantal gedoopten bedroeg 3 en dat der schoolkinderen 50, waarvan 23 

 op Manaswari, 5 te Dorei, 3 te Andai en 19 op Meoswaar. Het schoolbezoek laat 

 doorgaans veel te wenschen over, daar dit geheel vrijwillig is en de meeste ouders 

 daarvan het nuttige niet inzien. Slechts zeer weinige kinderen komen geregeld op, 

 en deze zijn alleen -(Tij goed bedi'even in de eerste gronden van lezen, schrijven en 

 rekenen. 



Naast de zendelingswoning op Manaswari staat eene kleine, goed onderhouden 

 kerk, waarin broeder Geissler eiken Zondag voor een veertig a vijftigtal hoorders dienst 

 doet , die in het zingen van eenige gezangen en het voorlezen en toelichten van den een 

 of anderen bijbeltekst in de Mefoorsche taal bestaat. Als een verder uitvloeisel der po- 

 gingen van Geissler , om de bewoners van Manaswari op een beteren weg te brengen , 

 mag het feit vermeld worden, dat zij kort te voren op zijne aanmaning hunne 

 houten Karowars {afgodsbeelden) uit de huizen haalden en in tegenwoordigheid der 

 geheele bevolking in het openbaar verbrandden. 



Gedurende zijn dertienjarig verblijf te dezer plaatse heeft Geissler de wetenschap 

 aan zich verplicht met het in schrift brengen van de op dit deel der kust gesproken 

 Mefoorsche taal. Een uitvoerig woordenboek, onderscheidene spel- en leesboekjes voor school- 

 gebruik, een gezangboekje en eene nog slechts half voltooide bijbelsche geschiedenis zijn 

 de vruchten zijner aanhoudende studiën. 2) 



') Dit rapport der commissie van 1858, ook uitgegeven onder den afzonderlijken titel: Nieuw-Guinea, 

 ethnografisch en naimtrkundig onderzocht en beschreven, Amst. "1862, is figenlijk het vijfde deel, tweede serie 

 der Bijdragen van het Instituut De heer von Rosenberg heeft bovendien deze expeditie beschreven 

 in het Natuurk. Tijdschr. van N.-Indië , D. XIX, XXII en XXIV, zoo ook de zeeofficier Royer in de 

 Verhand. en ierigten over het seewesen, D. XXI en XXII, welk laatste journaal ook onder afzonderlijken 

 titel is uitgegeven. R. A. 



-) Volgens opgave van den heer Niemann {Mededeel. Ned. Zend., D. XVI bl. 46) is van dezen 

 arbeid van Geissler thans reeds in druk uitgegeven het gezangboek, de vertaling van Zahn Bijbelsche 

 Geschiedenis en die van het Evangelie van Marcus, terwijl de uitgave van een Papoesch (Mefoorsch?) 

 Woordenboek wordt voorbereid. Vroeger verscheen reeds van Geisslers ambtgenoot van Hasselt, 

 -Miereerste gronden der Papoesch-Mefoorsche taal. Utr. 1868. R. A. 



