23 



deëido bij von Derfelden van Hinderstein (1842) j Verraders-Eilanden op de kaart der 

 Circe (1850) j eindelijk Pade-Aido bij Melvill en Bogaerts. In de wandeling hoorde ik 

 dikwerf Padaido zeggen. ') 



Deze groep ligt tussclien 136° 17' tot 136° 48' O. L. en 1" 5' tot 1° 15 

 Z. B. en bestaat uit een veertiental eilanden; zij is als ware liet eene verlenging van 

 het groote eiland Biak in oostelijke strekking. Al de eilanden zijn door een groot rif om- 

 sloten , klein en laag en met uitzondering van Meospakeëki , dat kaal en steenachtig is , 

 met houtgewas begroeid. E-oeni, het grootste eiland, beslaat nauwelijks i geografische 

 mijl. Van Jappen is de groep omtrent 20 zeemijlen verwijderd. 



De Padeaido-Eilanden heeten, als men van Roeni, dat omtrent in het midden 



') De heer von Rosenbei'g beweert mijns inziens ten onrechte, dat de Padeaido-EilanJen van Schouten 

 den naam van Verraders-Eilanden verlcregen. Vergelijkt men de oorspronkelijke beschrijvingen der zoo 

 merkwaardige reis van Le Maire en Schouten, namelijk het zoogenaamde journaal van Schouten (oudste 

 uitgaaf, Amst. Willem Jansz. 1618 i") en het zoogenaamde journaal van Le Maire (eenige uitgaaf in 

 drie talen, Amst., Michiel Golijn, 1622 fol.) dan ziet men, dat deze zeevaarders den 15den Juli op 

 1° 56' bij de eilanden Moa en Arimoa door de inboorlingen werden aangevallen, waarbij zestien per- 

 sonen van hun scheepsvolk gekwetst werden. De vier daarop volgende dagen bleven zij in de buurt dezer 

 groep, met wier bewoners de vrede hersteld werd; den 20sten zeilden zij verder met west-noordwestelijken 

 koers, zagen den 22sten «.een partij eilanden,» zoo als het journaal van Schouten zegt; dat van Le Maire 

 voegt er bij, dat ze veertien in getal waren en dicht bij elkander lagen. Den 23sten hadden zij met de be- 

 woners dezer groep een vreedzaam verkeer en zeilden den 24sten op een halven graad zuider breedte langs 

 oeen groot schoon eiland, dat zeer groen en plaisant was, om aan te zien», hetgeen zij Willem Schouten- 

 Eiland noemden en den westhoek Kaap de Goede Hoop. Hieruit blijkt duidelijk, dat Le Maire en Schouten 

 den 22sten Juli 1616 de groep der Padeaido-Eilanden ontdekten, maar in geen der twee journalen , evenmin 

 op Schoutens merkwaardige kaart van Nieuw Guinea (die ongelukkig in de talrijke latere uitgaven van zijn 

 journaal, onderanderen in de bekende reisverzameling Begitt en Voortgang der Oosi-Iiidisc/ie Compagnie, is 

 weggelaten, maar als carton gevoegd is bij de kaart van Dumont d'Urville) wordt aan deze groep een 

 naam gegeven. Trouwens Schouten en Le Maire hadden reeds midden in den Groeten Oceaan het eiland 

 Keppel, tusschen den Tonga- en Samoa-Archipel, Verraders-Eiland genoemd en zouden dus dien naam niet 

 op nieuw geven aan een groep bij Nieuw-Guinea, met wier inwoners zij slechts vriendschappelijk verkeerden. 



Tasman bleef in 1643 op deze hoogte iets verder van de kust, zoodat hij het Schoutens-Eiland en 

 de oostwaarts gelegen kleine eilandjes volgens Schoutens waarnemingen in zijne kaart opnam , waarbij 

 hij eveneens de laatste groep onbenoemd liet. 



De naam Verraders-Eilanden is zeker afkomstig van Jacob Wey land, den ontdekker der Geeïvink- 

 baai. Ongelukkig is het journaal dier belangrijke reis verloren gegaan , maar uit de geschiedkundige bijzon- 

 derheden, die de heer Leupe daarover heeft bijeenverzameld, weet men, dat de bemanning der Geelvink 

 herhaaldelijk door de inboorlingen werd aangevallen. 



Roggeveen volgde langs Nieuw-Guinea's noordkust ongeveer denzelfden koers als Schouten en Tasman 

 Het afschrift van Roggeveens journaal, dat eerst in 1838 door de zorg van het Zeeuwsch Genootschap 

 het licht zag, is echter afgebroken, voordat deze zeevaarder Nieuw-Giiinea bereikte. De reeds in de 

 achttiende eeuw uitgegeven beschrijvingen van Roggeveens tocht, vooral het journaal van den Duitschen 

 sergeant Behrens, verdienen te weinig vertrouwen, om op grond van dit laatste journaal aan de Padeaido- 

 of Verraders-Eilanden ook den naam van Duizend-Eilanden te geven. 



Forrest bezocht Dorei met een schip der Engelsche Oost-Indische Compagnie, om notemuskaat- 

 planten te verkrijgen. Hij was de eerste reiziger, die Dorei deed kennen en geeft volgens inlichtingen van 

 een hoofd der Ajoe-Eilanden benoorden Waigeoe, die hem naar Nieuw-Guinea verzelde, ook het eerst 

 eenige berichten over de gewesten en eilanden van de Noordkust en de Geelvinkbaai. Waar wij in dit 

 werk naar de reis van Forrest verwijzen, bedienen wij ons even als Prof. Veth in zijne aanteekeningen 

 op W allace Insulinde van de hier te lande het meest bekende fransche vertaling: Voyage aux Moluques 

 et a la Nouvelle Guinea, Paris 1780. R. A. 



