26 



Ton Krusenstern, Bony bij Forrest, Roen op de kaart der Circe en Eun bij Melvill en Bo- 

 gaerts , is door de smalle Straat Jopengaar van de vaste kust gescheiden. Het beslaat in 

 lengte omtrent ééne en in zijn grootste breedte nauwelijks een vierde geografische mijl. 

 Een tot 300 voet oprijzende heuvelrug strekt zich er over uit. Het is met bosch begroeid^ 

 waarin eene menigte verstrooid liggende tuinen aangetroffen worden. "Wilde zwijnen en 

 groote witte duiven [Carpophaga bicolor) zijn de voornaamste bewoners van dit woud. 

 Aan den westkant ligt een groot rif , waaruit de eilandjes Mansinen , Manoep , Idrowi (een 

 bloote rots) Rariei , Aoerre (een in 't ruwe op een schip gelijkende rots) en Larian ver- 

 rijzen , alle van hoegenaamd geene beteekenis. De uit 300 zielen bestaande bevolking 

 woont in zes dorpen, waarvan 



Jendai 6 huizen met 70 zielen, 



Siawis 



Mana 



"Waar 



Kajo 



Mangarwoe 



De drie eerstgenoemde dorpen liggen op het ooster-, de overige op het wester- 

 strandj met uitzondering van Mangarwoe, dat binnenslands ligt. Jendai, waarin het hoofd, 

 een Singadji, woont, is het voornaamste dorp en tevens een zendelingspost , die echter 

 door overlijden van den zendeling in 1869 onbezet was. ') Voor Jendai, dat even als 

 nagenoeg al de Papoesche stranddorpen in zee gebouwd is, vindt men de eeuige anker- 

 plaats des eilands, die vrij goed is en waar men zich gemakkelijk van uitmuntend drink- 

 water kan voorzien uit een nabij gelegen waterval. Op den oever staat een soortgelijke 

 gouvernements-paal als te Dorei. Volgens waarneming der Circe ligt de reede op 2° 21' 

 40" Z. B. en 134° 34' O. L. ^) De bewoners zijn van Mefoorschen oorsprong; in taal, 

 zeden en gewoonten komen ze met de Doreiers volmaakt overeen ^) 



3 



n 



n 



35 



v 





5 



V 



n 



55 



n 





5 



n 



)) 



60 



n 





3 



4 



n 

 11 





30 

 35 





en 

 telt 



') Het Rapport der commissie van 1858 (bl. -198) plaatst op liet eüand Roon drie Radja's en één 

 Singadji, die in de dorpen Jaiide, Siabis, Roemena en Wayer resideerden. Wanneer men bedenkt dat 

 roem in het Mefoorsch Aids beteekent, is Roemena dezelfde plaats, die de heer von Rosenberg Mara 

 noemt. Deze kent op Roon slechts één hoofd. Hoewel men uit de beide volgende noten zien kan, dat zijne 

 opgaven over dit eiland geen volkomen vertrouwen verdienen, is het bij de geheel -willekeurige wijze, 

 waarop in deze streken de titel van Radja of Singadji gevoerd wordt, niettemin mogelijk, dat beide be- 

 richten van 1858 en 1869 juist zijn. R. A. 



2) Ik geloof, dat de heer von Rosenberg zich vergist, wanneer hij het niet door hem bezochte 

 hoofddorp Jendai op den oostkant van Roon plaatst. Uit de beide in druk verschenen journalen van de 

 reis der Circe blijkt ten duidelijkste, dat het hoofddorp, hetgeen zij Run noemen, waar men den paal oprichtte 

 en aan den waterval drinkwater innam, aan de westzijde van het eiland lag. R. A. 



3) De heer Fabritius heeft in het Tijdschr. van het Batav. Genooisch., D. I, de telwoorden van ver- 

 schillende stammen der (jeelvinkbaai medegedeeld. Tusschen die van de bewoners van Roon en de Mefooreezen 

 bestaat nu wel eenige overeenkomst, maar tevens groot verschil; onderanderen gebruiken de eersten het 

 ■vijftallig, de laatsten het tientallig stelsel. Zoo er dus geene verhuizing heeft plaats gehad, is de over- 

 eenkomst van taal door den heer von Rosenberg te groot voorgesteld. R. A. 



