30 



Napen j Manoekwari ') en Kwatsori ^); zij houdt zich bezig met het drijven van ruil- 

 handel. 



Van let landschap T ar o e ga , dat in het diepste gedeelte der baai gelegen is 

 op de landengte j die het westelijk schiereiland van Nieuw-Guinea met het centraal 

 gedeelte verbindt, is niets anders bekend, dan dat de bewoners verstrooid in het bin- 

 nenland wonen, nauwelijks eenige beschaving hebben en menscheneters zijn. Handelaars 

 komien hier nimmer. Het land is over het algemeen vlak. De dorpsnamen, die op de 

 hierbij gevoegde kaart voorkomen en die ik van Bogaerts overnam, verdienen weinig 

 vertrouwen. De straat, die volgens de kaart van von Derfelden van Hinderstein door 

 deze landstreek naar de zuidwestkust loopt, bestaat niet. 



"Wij bevinden ons thans aan de oostzijde der baai en ontmoeten daar achtereen- 

 volgens de landschappen Moor, Makini, Aropen en Koe roe doe, alle nauwelijks 

 bij naam bekend, hoewel Forrest reeds van Morry en "Waropine gewaagt. Eene middel- 

 matig hooge bergketen trekt op eenigen afstand van de kust door Makini en Aropen tot 

 aan de grens van Koeroedoe, waar ze zich in vlak land verliest. De voornaamste uit 

 zee zichtl)are toppen gaven door hunne eigenaardig gedaante aanleiding , dat zij uithoofde 

 eener ruwe gelijkenis door onze zeevaarders in 1705 Groote- en Kleine Kerkberg, de Olifant en 

 de Doodkist genoemd werden. Bij de bewerking van dit verslag heb ik een kaartje in handen 

 gehad , waarop de geheele keten onder den naam Olifantsbergen voorkomt. Het landschap 

 Koeroedoe , de delta der Amberno-Rivier , is vlak en moerassig. Ook in deze vier land- 

 schappen kan ik voor de juistheid der op mijne kaart voorkomende, van Bogaerts over- 

 genomen dorpsnamen niet instaan. ') Volgens de weinige door mij ingewomien berichten , 

 moet de nog uitermate wilde bevolking in kleine gelmchten wijd en zijd verstrooid wonen 

 en zich met de jacht en een weinig tuinbouw bezig houden. Handelaars bezoeken dit 

 gedeelte der vaste kust nooit. 



') In deze dorpsnamen Napen en Manoekwari geloof ik, dat men de door Forrest vermelde ge- 

 westen Wopimy en Mansnaiy terug vindt. R. A. 



2) Deze drie dorpsnamen vindt men ook op de kaart achter het werk van Goudswaard, die vol- 

 gens mededeelingen van Fabritius is opgemaakt. Behalve de telwoorden van Jaur geeft laatstgenoemde heer 

 ook de zeer verschillende der talen van Omar en Irisam. Deze twee stammen zal men in de landstreek 

 moeten plaatsen, die de heer von Rosenberg Jaur noemt. De haai tusschen het schiereiland .Topengaiir en 

 den Monnikshoek heet toch op zijne kaart Oemar, terwijl de kaart van Melvill een weinig bezuiden dien 

 hoek het dorp Irisam plaatst. Zonder een der door den heer von Rusenberi;' opgenoemde Jaursche dorpen 

 tp vermelden, heeft laatstgenoemde kaart in deze streek nog de plaatsnamen Woendes, Waynam en 

 Malden, alle meer in het binnenland. R. A. 



'') Het Rapport der commissie van 1858 vermeit ia het landscliap Aropen veertien Radja's en 

 Singaiiji's over de volgende dorpen: Mnkien, Wainaam, Wai^ahoe, Manawari, Waskarien , Singki, 

 Waoejo, Kay, Waidobo, Risi, Demba, Wafari, Sarabi en Waisiem. Uit de vorige noot blijkt, dat de kaart 

 van Melvill de beide eerste dorpen nog op de westkust der Geelvinkbaai plaatst. Behalve het laatste 

 Waisiem zijn al de andere in eenigïins andere volgorde en soms met vrij groote afwijking in de spelling 

 over de geheele oostkust verspreid. Fabritius geeft de telwoorden van de talen van Moor en Aropen, zoo 

 ook van een volkstain aan een der mondingen der Amberno-Rivier, waaruit men mag opmaken, dat de 

 oostkust der Geelvinkbaai eenige jaren geleden nog wel eens door handelaars bezocht werd. R. A. 



