VOORKEDE, XIX 



vau Nieuw-Guinea te staken. Een Ijeter uitgerust oorlogschip was reeds aangewezen, om 

 in 1873 deze tochten voorttezetteu, toen de in den aanvang van dat jaar uitgebroken 

 oorlog met Atsji, die weldra van onze marine in den Indischen Archipel zoo zware 

 krachtsinspanning zou eischen, het verbood, een schip voor zulke verre reizen afte- 

 zonderen. De gebeurtenissen, die zich sedert op Noord-Sumatra ontwikkeld hebben, de 

 door den loop der omstandigheden niet meer te keeren inlijving van het geheele rijk van 

 Atsji met al de talrijke daartoe behoorende vassal-staatjes, het door die uitbreiding van 

 grondgebied noodwendig gevorderde aardi-ijkskundig onderzoek van een, vooral wat het 

 binnenland betreft, geheel onbekend deel van Sumatra zullen, vreezen wij, gedurende 

 eenige jaren verhinderen, groote krachten te besteden aan het uit een koloniaal-politisch 

 oogpunt zooveel minder belangrijke Nieuw-Guinea. Toch zagen wij tot ons genoegen uit 

 het laatste Koloniaal Verslag van 1874, dat de regeering haar oog gevestigd houdt op 

 dit verre oosten van Nederlandsch-Indië en nog steeds gezind is, een oorlogschip 

 derwaarts te zenden, zoodra de loop der gebeurtenissen op Sumatra zulks veroorlooft, 

 maar tevens dat zij er uitdrukkelijk bij verklaart, dat „onze politieke invloed op Nieuw- 

 „Guinea met het oog op den reeds zoo groeten omvang onzer taak in den Indischen 

 „Archipel beperkt moet blijven binnen de grenzen, door onze souvereiniteit over Tidore 

 „bepaald." Intusschen mag men met goeden grond reeds nu eenige vruchten verwachten 

 van de expeditie der Dassoon in 1871 onder van der Crab. Naar aanleiding van diens 

 politiek rapport zijn toch blijkens het Koloniaal Verslag van 1873, bl. 25, door den 

 resident van Ternate besprekingen gevoerd met den Sultan van Tidore, waarbij deze in 

 het welbegrepen belang van den algemeenen handel tot krachtiger handhaving van zijn 

 gezag over zijne onderhoorigheden op Nieuw-Guinea en nabijgelegen eilanden werd aan- 

 gespoord. De Sultan, die tot dusver slechts oetoesans of gemachtigden onderhield te 

 Weda en Maba aan de oostzijde van Halmahera en op het eiland Misool, heeft bij 

 die onderhandelingen toegezegd , dat hij voortaan zulke vertegenwoordigers van zijn gezag 

 zoude aanstellen te Patani op Halmahera, te Salawatti en te Dorei; verder zal hij een 

 gewapende korra-korra in de Geelvinkbaai onderhouden, om daar en op Nieuw-Guinea's 

 Noordkust de gedurige geschillen tusschen de Papoesche stammen bij te leggen, xTced- 

 zame handelsvaartuigen te beschermen en zoo noodig hulp en bijstand te verleenen. 

 \'an het tot stand komen dezer maatregelen meent de resident van Ternate heilzame 

 gevolgen te mogen verwachten, ook al mag men zich niet vleien, dat al de bestaande 

 misbruiken daardoor geheel zullen worden gekeerd. 



