XII VOORBEDE. 



talo en de kustlanden der zoo weinig bekende Golf van Tomini, in 1865 naar de 

 Zuidoostereilanden ondernam ^ zoodat wij het overbodig achten, nader in bijzonderheden 

 aantetoonen, welke vruchten beide tochten voor de aardrijksbeschrijving opleverden. 

 Slechts zij hier ter loops aangestipt, hoezeer in den onlangs verschenen Atlas van 

 Neerlandsch-Indië met Maleischen tekst de voorstelling van Noord-Celebes , de Zuid- 

 oostereilanden, Ceram en die van Nieuw-Guinea verschilt van die in de eerste uitgaaf 

 in Melvills Atlas, welk verschil voor een groot deel ontstaan is uit het dankbaar 

 gebruik, dat de kundige samensteller van den eerstgenoemden Atlas, de oud-k oionel 

 der genie Versteeg, maken kon van deze twee reisbeschrijvingen van von Rosenberg en 

 van de thans bij dit werk verschijnende kaart der Geelvinkbaai , die hem voor dat doel 

 nog voor de uitgave door het bestuur dezer instelling is ter hand gesteld. 



Na afloop van zijn tocht naar de Zuidoostereilanden kon het geen verwondering 

 baren, dat von Rosenberg, die toen een kwart eeuw onafgebroken in Indië geweest was, 

 waarvan een groot deel met de in het warme klimaat zoo afmattende nasporingen in 

 de zwaar begroeide keerkringswouden onder allerlei ontberingen was doorgebracht, tot 

 herstel zijner geschokte gezondheid een tweejarig verlof naar Europa moest aanvragen. 

 Weder te Batavia teruggekeerd , werd hij door de Indische regeering met verhooging van 

 rang benoemd tot ambtenaar voor wetenschappelijke onderzoekingen onder vergunning, 

 op zijne reizen het costuum van assistent-resident te dragen Als zoodanig verkreeg hij 

 bij besluit van 7 Augustus 1868 de opdracht, zich te begeven naar de kuststreken en 

 eilanden der Geelvinkbaai, welke met uitzondering van Dorei en naasten omtrek na 

 den tocht van den oorlogschoener Circe in 1850 van gouvernementswege niet weten- 

 schappelijk waren onderzocht, met den last in die nog zoo weinig bekende landstreken 

 berichten omtrent bevolking en producten inte winnen en daar voorwerpen voor 's Rijks 

 Museum van Natuurlijke Historie te Leiden te verzamelen. Het was deze laatste reis 

 van von Rosenberg, waarop "Wallace in het boven aangehaald citaat het oog had, en 

 "waarvan de resultaten thans in dit werk aan het publiek worden aangeboden. 



Wie geloof sloeg aan het grootsche reisplan, dat Wallace van dien tocht ont- 

 wierp , zal , vreezen wij , dit reisverhaal na lezing niet zonder eenige teleurstelling ter 

 nederleggen. Terecht waarschuwde reeds Prof. Veth in de belangrijke noten , die hij 

 bij de Holland sche vertaling van Wallace's werk voegde, tegen al te overdreven verwach- 

 tingen, hoewel hij met vreugde wijzen kon op de groote aanwinst, die von Rosenberg 

 op zijne beide tochten van 1869 en 1870 naar Nieuw-Guinea had toegevoegd aan de 



