VOOEREDE. XI 



geheel verwaarloosde landstreken, later belangrijke berichten van de assistent-residenten 

 Mess en Walland. Op deze reizen toonde von Rosenberg reeds, hoezeer hij met smaak 

 de teekenpen hanteerde, daar hij zoowel van de Mentawei-Eilanden als van Nias, 

 een groot aantal afbeeldingen van de zoo eigenaardige bewoners dezer eilanden ver- 

 vaardigde. Ongelukkig zijn deze platen wegens de groote kosten van het op steen 

 brengen niet verschenen bij de door het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en 

 Wetenschappen bezorgde uitgave dezer onderzoekingen van von Rosenberg; ook zullen 

 om dezelfde reden daarvan slechts zeer weinige gevoegd worden bij het Hoogduitsche 

 werk, dat onze reiziger op dit oogenblik van al zijne tochten in den Indischen Archipel 

 voor de pers gereed maakt. 



Von Rosenbergs langdurige en nauwkeurige nasporingen in West-Sumatra en de 

 nabijgelegen eilanden vestigden allengs de aandacht der Indische regeering op zijn 

 persoon, zoodat hij in 1858 als teekenaar aan de reeds genoemde espeditie der Etna 

 naar Nieuw-Guinea werd toegevoegd en later op haar last de topografie en fauna der 

 Papoesche eilanden Waigeoe, Salawatti en Misool onderzocht. Intusschen met het civiel 

 bestuur over Ceram belast, vervaardigde hij als zoodanig eene uitvoerige kaart van het 

 centrale gedeelte van dit eiland, bevattende op de zuidkust de Elpapoeti-Baai, terwijl 

 op de noordkust de Baai van Sawaai en omstreken tot aan Wahaai, in het binnen- 

 land het gebergte tusschen beide kusten en de daarover loopende verbindingspaden 

 nauwkeurig zijn afgeteekend. De vruchten der tot dusver opgenoemde nasporingen van 

 von Rosenberg zijn grootendeels verschenen in het Tijdschrift en de Werken van het 

 Bataviaasch Genootschap; slechts bevat het Natuurkundig Tijdschrift van Nederlandsch- 

 Indië zijn tocht naar de Papoesche Eilanden en zijne persoonlijke bevindingen o)) 

 de expeditie der Etna , terwijl de bij die laatste gelegenheid door hem vervaardigde 

 teekeningen van Nieuw-Guinea gevoegd zijn bij het door dit Instituut uitgegeven Rapport 

 der regeeringscommissie. Daar de in Batavia verschijnende tijdschriften en boekwerken 

 over het algemeen in Europa, ja zelfs hier te lande, niet die bekendheid genieten, 

 welke zij wegens de daarin voorkomende wetenschappelijke gegevens alleszins verdienen, 

 juichen wij het toe, dat von Rosenberg thans een beknopt verhaal zijner verschillende 

 reizen in Duitschland zal uitgeven. Meer bekendheid mogen wij vooronderstellen, vooral 

 bij de leden van dit Instituut, met de twee volgende, door deze instelling uitgegeven 

 reizen van von Rosenberg, welke hij als ambtenaar belast met een natuurkundig on- 

 derzoek volgens opdracht der Indische regeering in 1863 en 1864 naar de afdeeling Goron- 



