66 



en Batanta ') heb gegeven, zal het niet ondienstig zijn, die hier te herhalen, daar de 

 thans door mij ingewonnen berichten juister en vollediger zijn. 



Salawatti, niet Salawatty, daar de naam is afgeleid van sala, kajjpen en wat, 

 de inlandsche naam eener dikwijls langs het strand groeiende houtsoort ^), heeft eene on- 

 regelmatig vierkante gedaante en ligt tusschen het eiland Batanta en den noordwesthoek 

 van Nieuw- Guinea , waarvan het als ware het een deel uitmaakt. Van Batanta is het 

 gescheiden door Straat Sagewien , ook Straat Wayom en Pitt-Straat geheeten. Het is hier 

 de plaats, een punt aan te roeren, dat voor mij als Nederlander sedert lang een strui- 

 kelblok was. Waarom toch prijkt deze laatste, door den een of anderen Engelschman 

 aan de straat gegeven naam ook bij uitsluiting op onze Nederlandsche kaarten, terwijl 

 Weyland reeds den juisten naam Straat Sagewijn opgeeft, dien de inboorlingen er aan 

 geven en die ontleend is aan het kleine , in het midden van den wester-ingang der straat 

 gelegen eilandje Sagewien? •'') Buitendien heet op onze kaarten, zooals bij Melvill en 

 Gregory, de zee benoorden Ceram Pitts-Passage , waaruit licht verwarring kan voorkomen. 



Van Nieuw-Guinea is Salawatti gescheiden door Straat Sakaboe of Gallowelo , 

 waaruit bij verbastering op Gregory's kaart de onjuiste naam van Gallewo-Straat is 

 ontstaan. '') Ze is als bezaaid met riffen, banken en eilanden en daarom voor vaartuigen 

 van eenigen diepgang ongeschikt. De voornaamste daarin gelegen eilanden zijn: Doef, 

 Poeloe-Snapang der handelaars, omdat het profiel volgens hrm gevoelen gelijkenis heeft 

 met dat van een liggend schietgeweer , snapang , bij Weyland Lepel-Eylandt, een naam. 



1) Natuurk. Tijdschr. voor Nederl. Indü , D. XXIV, bl. 374 en 392-394. 



2) Volgens een vroegeren Radja van Goram zou Salawatti eigenlijk Soeroeakkee moeten heeten. 

 Zie Ds. Brumund, Reis naar de Molukken, bl. 13, overdruk uit Tijdschr. Bat. Qen, D. V. Ik acht het be- 

 denkelijk , wegens deze enkele opgave van een verafwonend inlandsch hoofd dezen nieuwen naam naast 

 den algemeen bekenden op onze kaarten te plaatsen, zooals in die van Petermanns Mittheil., 4873 N" 11. 



3) Men houde hierbij iTi het oog, dat de Oost-Indische Compagnie de ontdekkingen der Geelvink 

 in 1705 zoo zeer geheim hield, dat het journaal dezer reis nog steeds verloren is, terwijl de origineele 

 kaart van Weyland eerst in 1866 door het Departement van Koloniën is uitgegeven. Aan den verdienste- 

 lijken Engelschen hydrograaf Dalrymple, die eene teekening van de opname der Geelvink wist machtig te 

 worden en in 1781 publiceerde, is het te danken, dat de naam Geelviiikbaai op alle nieuwere kaarten 

 voorkomt. Toen werden echter de Papoesche Eilanden sedert een twintigtal jaren druk door Engelsche 

 schepen bezocht. In 1759 vond kapitein Wilham Wilson met het schip Pitt voor de Engelsche koopvaarders 

 een nieuwen weg naar China door de Molukken, die in de maanden December tot Februari boven Straat 

 Makassar de voorkeur verdient. Sedert heet deze vaart beoosten Celebes tusschen de Soela- en Obi- 

 Eilanden ten noorden. Boeroe en Ceram ten zuiden, Pitts-Passage en een der noordelijke uitgangen tusschen 

 Batanta en Salawatti Pitt-Straat. Wenschelijk is het echter , dat men op Nederlandsche kaarten den 

 ouden naam Straat Sagewien herstelle. " R. A. 



■*) Deze zeeëngte heet reeds Straat-Gallewo op eene manuscript-kaart der Papoesche Eilanden van 

 het jaar 1711 in de verzameling van het Rijksarchief. Ook op de kaart van Forrest heet deze zeeëngte 

 Straat-Galowa. Op genoemde oude kaart en op die van Melvill vindt men aan den zuidelijken ingang 

 dezer straat het eilandje Gallewo, dat de heer von Rosenberg niet opgeeft. Waarschijnlijk is daaruit de 

 naam dezer straat ontstaan. Waarom von Rosenberg die bij voorkeur Straat Sakaboe noemt, blijkt 

 niet; evenmin waaruit deze laatste raam ontstaan is. Weyland noemde deze straat de Naauwe Straat 

 Salliwatty. Op vreemde kaarten heet zij veelal Straat Revenge naar het Engelsche schip van dien naam, 

 dat onder kapitein John Watson in 1764 deze zeeëngte opnam. R- A. 



