71 



worden in de plaats gesteld. Verder leze men Goearitji-voor Giiariclia- Eilanden, Kasiroeta 

 Toor Groot-Tawali , ') Babi voor Bali, -) Obit voor Mabole-Besaar , Mandjoli voor Mandioli , 

 Hoek Maringgoerango voor Papaliwang ^) en Berg Laboea voor Laboersberg. De naam Straat 

 Herberg wordt door de Hollandsche zeevaarders toegepast op de gelieele^ langs Batjans 

 westkust loopende zeeëngte ; de inlandscbe zeelieden splitsen die daarentegen in de Straten 

 Sembaki, Herberg en Mamboeat. Straat Sembaki, besloten tussclien Batjan en Kasiroeta , 

 bevat bet noordergedeelte der straat van hare opening tot aan het eiland Tambeli (bij Gregory 

 zonder naam). De westelijke vertakking tusschen de eilanden Tambeli, Singawalohi en 

 Tjan *) ter eener en Kasiroeta ter andere zijde vormt de afzonderlijke Straat Kasiroeta ^ 

 waaraan het dorp van dien naam gelegen is, terwijl op den Batjanschen oever van 

 Straat Sembaki de dorpen Sembaki en Sampatari liggen. Straat-Herberg heet het midden- 

 ste deel tnsschen Batjan en Tambeli van den Hoek van Sampatari tot aan het kleine, 

 midden in de zeer nauwe opening gelegen rotseiland Herberg; een allerhevigste stroom 



') Ik maak hierbij opmerkzaam, dat de naam Klein-Tawali op de kaarten van Gregory en 

 JlelviU evenzeer aan een verkeerd eiland gegeven is, als Groot-Tawali. Kasiroeta toch, het grootste 

 eiland langs Batjans westkust, heet op eene oude kaart van Halmahera uit den tijd der Compagnie, 

 onlangs door het Instituut in de uitgegeven Bijdragen, Reeks 3, D. VII, Manene. Dit is waarschijnlijk de juiste 

 naam van dit eiland en die van Kasiroeta ontleend aan het daarop gelegen dorp, volgens Brumund's aang. 

 werk bl, 23 vroeger de residentie der Sultans van Batjan. Nu heet op deze oude kaart een eilandje be- 

 noorden Manene's noordoosthoek Klein-Tawaly en een ander, dat iets zuidelijker langs de oostkust ligt, 

 Uroot-Tawaly. Deze twee eilandjes zijn bij Gregory onbenoemd, zoo ook bij Melvill, waar het tweede zelfs 

 niet is aangeteekend. Daarentegen heet een juist onder den evenaar gelegen, iets grooter eiland, recht 

 ten noorden van Manene en ten westen der Kajoa-Eilanden, zoowel bij Gregory als Melvill Klein-Tawalli. 

 Dit laatste eiland heet op de oude kaart Tomelij en is ongetwijfeld hetzelfde, dat Dr. Bernstein (Tijdschr. 

 Bat. Gen. XVII. bl. 89) Tametty noemt; daar zijne aanteekeiüngen eerst na zijn overlijden hoogst 

 slordig door het Batav. genootschap zijn uitgegeven en de meeste bekende eigennamen vol drukfouten 

 zijn, moet men hier waarschijnlijk eveneens Tomelli lezen. Dezen naam zal men dus voor dit eiland 

 moeten aannemen, voor de kleinere eilandjes nabij Kasiroeta's noordoosthoek daarentegen Klein- en Groot- 

 Tawali. Ter onderscheiding van het dorp Kasiroeta hergeve men voorts aan dit eiland den ouden naam 

 Manene. Op de schetskaart van Batjan door den mijn-ingenieur C. de Groot bij Brumunds opstel heet dit 

 eiland Sigara, misschien eene verwisseling met den berg Sigaroe op Batjans zuidelijk schiereiland. R. A. 



^) Twee eilandjes tusschen de noordpunt van Mandjoli en de langs Kasiroeta's zuidoostkust ge- 

 legen eilanden heeten bij Gregory Sow en Bali. Reeds in de zoo nauwkeurige reis van Forrest worden ze 

 (pag. 60) nader beschreven onder de namen Siao en Bally. Ik twijfel dus, of de verbetering van den heer 

 von Rosenberg we! juist is, misschien eene verwarring met het eilandje Babi, dat volgens de kaart van 

 de Groot nabij Batjans noordkust ligt. R. A. 



3) Aan den zuider-ingang der straat tusschen Batjan en Mandioli heet de kaap op het eerste 

 eiland ook volgens het kaartje van de Groot T. Papaliwang. Blijkens het journaal van Padtbrugge (Bijdr. 

 Insta. R. 3 D. II bl. lIS) en de kaart van Gregory is Marigorang een andere naam voor Mandioli. Ook 

 hier steunt dus de verbetering van den heer von Rosenberg op eene vergissing, R. A. 



*) Dr. Bernstein noemt langs het zuidelijk gedeelte der oostkust van Kasiroeta of Manene de/e 

 eilanden: Tambeli, Noesa-Oewa, Bambitajoe, Tara, Tiang en Wiri, wier juiste onderlinge ligging echter 

 uit zijne beknopte aanteekeningen niet is op te maken {Tijdschr. Bat. Gen. XVII bl. 93). Op de oude 

 Compagnie-kaart heet het eerste Oud-Batchin, misschien het Ombatjan, dat beschreven wordt in het 

 journaal van Verhoeff {Bey. en Voortg. O. I. Comp. D. II bl. 60), tenzij men deze oude residentie der 

 koningen van Laboea met Brumund mocht zoeken in de door hem beschreven ruinen te Kasiroeta; de 

 andere dragen er geen naam. R A. 



