72 



loopt in dezen doortocht. ') Het dorp Poang, door Gregory in de straat geplaatst, ligt daar 

 buiten een mijl of wat om de zuidoost. Onder den naam van Straat Mamboeat wordt 

 eindelijk begrepen liet zuidoostelijke door Batjau en Obit besloten deel der zeeëngte, 

 ■waar op den Batjanschen wal het dorp Obit gelegen is- ^) Ten oosten tusschen Halmahera's 

 zuider schiereiland en Batjan loopt Straat Patientie, bij den inlander Dorokoesoe ge- 

 naamd (van d o r o , eiland en k o e s o e , gras) naar het grootste der aan den noorder- 

 ingang gelegen, grootendeels met gras begroeide Lari-Eilanden '). Deze straat eindigt bij 

 het eiland Doworra, op Gregory's kaart verkeerdelijk Gama of Gane genaamd. *) 



Het bevolkingscijfer der gi-oep van Batjan is in evenredigheid van de uitgestrekt- 

 heid niet noemenswaard. Slechts enkele der kleine eilanden en de kustzoom van het hoofd- 

 eiland zijn dun bevolkt; het binnenland van dit laatste is geheel woest en ledig. Somber 

 doet zich het land voor in zijn donker woudkleed en eerst in Straat Mamboeat wordt 

 het voorkomen vriendelijker door het gezicht op huizen, onder de schaduw van kokos- 

 palmen gedoken , en op tuingrondeu , die men met welgevallen langs het strand en op de 

 nabij liggende heuvels ontwaart. 



Batjan levert fraaie houtsoorten , steenkolen en goud ; of echter de beide laatste 

 delfstoffen eeue ontginning op groote schaal zouden beloonen, is mijns inziens zeer 

 twijfelachtig. Lief is het gezicht van de reede op het omliggende land, met zijne in 

 alle schakeeringen van groen prijkende dalen en heuvels , waartegen de kolossale massa van 



') Volgens Bernstein {Tijdsc/tr. Bat. Gen. XVII bl. 90) heet dit deel van Straat Herberg bij de 

 inlanders Straat Beroe , welken naam men reeds op de oude Compagnie-kaart vindt. Ik maak hier nog 

 opmerkzaam, dat Bernsteins laatste reis in 1864, waarvan wij door zijn overlijden slechts een hoogst 

 onvolledig verslag bezitten, zeer belangrijk is voor de kennis der groepen van Batjan en Kajoa. R. A. 



2) Aan den noorder-ingang der engte tusscben Batjan en Obit liggen twee kleine door dea heer 

 von Rosenberg niet vermelde eilandjes. Op de kaart van Gregory staan ze wel aangeteekend , maar zonder 

 naam; op die van Melvill vindt men er slechts een, dat evenzeer ongenoemd is. Daarentegen heet Obit bij 

 de Groot, Melvill en Bleeker Botang Loemang en de beide kleine eilandjes op de kaart van de Groot 

 Mamboeat en Mamboeat-Dekat. Nu heet op de oude Compagnie-kaart van Halmaliera het groote eiland 

 tusschen Mandjoli en Batjan reeds Loinang, waarin het dorp Obiet, terwijl onder de eilandjes aan den 

 noorder-ingang van de straat tusschen Loinang en Batjan de eilandjes Mabout-Bessar en Mabout-Ketjil liggen. 

 Ik vermoed dus, dat het grootere eiland werkelijk nog steeds Loeing of Botang Loemang heet en alleen 

 overdrachtelijk naar het voorheen daarop gelegen dorp Obit genoemd werd ; ook dat Straat Mamboeat 

 zijn naam aan de eilandjes aan den noorderingang ontleent. Bij zijne overigens zoo nauwkeurige beschrij- 

 ving dezer zeeëngten maakt de heer von Rosenberg geen melding van de straat tusschen Mandjoli en 

 Loemang of Obit. Op de oude Compagnie-kaart heet deze geheel met eilandjes opgevulde engte Twijfelaar- 

 straat, Straat Kasiroeta daarentegen Vuyle Straat. R. A. 



3) Op de kaart van de Groot heet dit eiland AUang-AUang. natuurlijk de Maleische naam van 

 Dorokoesoe. R. A. 



*) Voor het zuideinde van Straat Patientie ligt een grooter eiland en eenige kleinere tusschen 

 dit en de kust van Halmahera. Op de oude Compagnie-kaart heet het eerste reeds Ganie, bij Melvill 

 Ganneh en een der kleinere Dewora. Ik geloof dus, dat de heer von Rosenberg hier ten onrechte Gregory 

 verbetert en dat het grootere eiland Ganne of Gani moet heeten. R. A. 



