91 



Zij is vaa nu af het volle eigendom van haren man, zijn lastdier , weinig meer dan eene 

 slavin; met andere woorden gezegd: ze houdt op persoon te zijn en wordt zaak. Is de 

 man zijne vrouw moe , of geeft zij hem reden tot hooge ontevi-edenheid , dan kan hij ieder 

 oogenblik van haar scheiden ; de ^touw keert dan naar hare familie terug en kan voortaan 

 eene nieuwe verbintenis aangaan. Zijn er kinderen, dan blijven deze bij den vader. Sterft 

 de vader en volgt de moeder een anderen man , dan blijven de kinderea eveneens bij de 

 familie van den overleden vader. 



Yele kinderen te hebben , houden de Arfakkers voor een groot ongerief; zij zeggen , 

 woordelijk overgebracht: „Kinderen zijn lastig, wij worden er moe van; wij gaan dood. " 

 Wegens deze beschouwing maken dan ook de vrouwen veelvuldig gebruik van afdrijvende 

 middelen en aan deze verderfelijke gewoonte wijt ik vooral den geringen aanwas der 

 bevolking, zoo ook in het Andaische het gebrek aan ^rrouwen. Woelders stelt alle po- 

 gingen in het werk, hierin verandering te brengen en het heeft hem reeds mogen ge- 

 lukken , eenige menschenlevens te behouden. De ^touw , die op het punt is te bevallen , 

 woi'dt uit de woning haars mans naar een weinige schreden verwijderd afdak gebracht, 

 dat bepaald daarvoor is opgericht, rondom afgesloten is en vaak tusschen ruigte en 

 struikgewas verborgen ligt. Onder de hoede van een oud besje houdt de kraam^Touw 

 daarin een veertien dagen verblijf. Hoe minder zij gedurende dezen tijd in huis komt , 

 hoe liever dit den huisgenooten is ; iu geen geval mag dit binnenkomen geschieden langs 

 den gewonen ti'ap, maar zulks moet plaats hebben langs een stijl, waarin slechts weinige 

 en zeer ondiepe inkepingen zijn gemaakt, om het opklouteren zooveel mogelijk te be- 

 moeielijken. Men gelooft, dat de bewoners door ziekte bezocht zouden worden, als de 

 vrouw langs den gebruikelijken weg het huis binnenkwam. Gaat iemand het afdak 

 voorbij, terwijl moeder en kind er in zijn, dan mag hij denzelfden weg niet teruggaan 

 ■wegens het bijgeloof, dat de tuinen dan door varkens zouden verwoest worden. Volgens 

 een ander gebruik moet ieder, die de moeder met het ongespeende kind binnen- of 

 buitenshuis ontmoet, het aangezicht van haar afwenden, daar hij ziek zou worden, wan- 

 neer men dit naliet. Als de kinderen tot eenig besef gekomen zijn, krijgen ze een 

 naam, dien zij hun leven lang houden. Hier geef ik een drietal mannen- en even zooveel 

 vrouwennamen: Remswou, Abier, Remedatie en Abiaan, Tamalaja, Mominie. 



De meest voorkomende ziekten zijn: tusschenpoozende koortsen, buik- en huid- 

 ziekten, catarrhale en rheumatische aandoeningen, ook verzweringen. Pokken, cholera o£ 

 andere epidemische ziekten hebben sints menschengeheugenis niet onder de bevolking ge- 

 heerscht, ook ziet men geen enkel door de pokken geschonden persoon. \oor geneesmid- 

 delen maakt men in- en uitwendig gebruik van verschillende bladeren en kruiden , alsmede 

 van bezweringen , wanneer men vooronderstelt , dat de ziekte door booze geesten is veroor- 

 zaakt. In vele ziektegevallen helpt de natuui- zich zelf; wonden vooral genezen verrassend 

 spoedig. ELreupelen , verminkten of mismaakten worden hier schaars aangetroffen. 



