94 



en pijlen. Men zoude er nog onder kunnen rekenen den aanmaak van zout, geschiedde 

 dit niet op zoo ruwe wijze, dat zulks geen bereiding kan heeten. Men stapelt tot dit 

 doel eene hoop hout opeen, steekt er den brand in, besprenkelt het herhaaldelijk met 

 zecvater en schrapt, als dit verdampt is, de zoutkorstjes van de overgebleven stukken 

 hout en houtskool af. 



Niet minder achterlijk is men in den landbouw , die op de volgende wijze plaats 

 heeft. Tot de ontginning van een stuk land vereeuigeu zich eenige personen; zij kiezen 

 daartoe bij voorkem- een in de nabijheid van stroomend water gelegen plek , kappen het 

 daarop staande geboomte en struikgewas om behalve de vruchtboomen, die er onder aan- 

 getroffen worden , laten voorts het gevelde hout een halve maand liggen , om droog te 

 worden, en steken daarna het geheel in brand. Onder het kappen van het zware geboomte 

 geschiedt er iets eigenaardigs, dat ik niet onopgemerkt kan laten. Bij den eersten bijlslag 

 heft toch de houthakker uit volle borst een luiden , ver door het bosch galmenden 

 schreeuw aan en laat dien op denzelfden toon, zonder adem te halen, aanhouden, zoolang 

 zijne longen het uithouden. Wie dit nu het langst kan volhouden en tevens de meeste 

 bijlslagen doet , verkrijgt daardoor een zekere vermaardheid , zooals de Korano van Andai, 

 die misschien alleen aan de buitengewone sterkte zijner longen zijne verheffing tot hoofd 

 te danken heeft. Als de verbranding van het geboomte afgeloopen is, maakt men met 

 een puntig stuk hout gaten in den grond tusschen de overgebleven takken en stammen 

 in, strooit daarin het zaad en sluit eindelijk het bewerkte stuk grond met eene omheining 

 af. Aan wieden wordt verder niet meer gedacht, maar men laat het gewas en onkruid 

 door elkaar opschieten. Na den oogst wordt dezelfde plek op nieuw bepoot of men 

 ontgint een nieuwe. Van de hier verbouwde gewassen is reeds in het vorige hoofdstuk 

 melding gemaakt. 



Nog kort geleden bestond de voeding, behalve vleeschkost, alleen uit pisang en 

 pataten. Nadat de bewoners echter sago , gierst, maïs en katjang leerden kennen en aan- 

 kweeken, staan pisang en pataten als voedsel meer op den achtergrond. Vooral de 

 sago-koeken (kioem) zijn zeer gewild, doch zij worden van elders aangevoerd, omdat de 

 landsti'eek zelf geen sago voortbrengt. Met tv/ee zulke koeken van 10 a 1.2 duim 

 in het vierkant en 2 duim dikte vergenoegt zich de Arfakker een geheelen dag. 

 Kokos-palmen worden slechts in geringe hoeveelheid nabij de kust aangekweekt, doch 

 ontbreken in het binnenland geheel. Van de visscherij wordt hoegenaamd geen werk ge 

 maakt , daar men 'kano's noch eenig vischtuig bezit ; een enkele visch wordt nu en dan 

 met den pijl geschoten. Als toespijs dienen verscheiden soorten van bladeren en groenten , 

 ■waaronder een gewas, dat veel overeenkomst heeft met spiuagie, doch fijner van 

 smaak is. 



Het eetgereeiischap bestaat uit aarden potten van Mansinam , houten bakken van 

 Mefoor en houten lepels , welke laatste ieder zelf maakt. Voegen wij daarbij een kap- 



