96 



De bladeren van de tabak worden , zooals ze van de plant komen , korten tijd in de lucbt 

 te drogen gelegd, voorts tot een langwerpig rond pak stevig saamgebonden en daarna 

 boven de stookplaats in den rook opgehangen. Ze zijn vrij groot en de kwaliteit is van 

 dien aard, dat de tabak bij eene zorgvuldige teelt en behoorlijke bereiding stellig goede 

 prijzen zoude behalen op de Europeesche markt. 



Afgodendienst kent de Arfakker niet ; ook zijn hier geene afgodsbeelden (k a r o w a r 

 der Meforeezen). Dit volk is gedompeld in de diepste duisternis van een vaak belach- 

 chelijk bijgeloof, dat in verband gebracht wordt met nagenoeg alle toestanden van het 

 dagelijksch leven, doch wegens de achterhoudendheid des Arfakkers en zijn snel opgewekt 

 wantrouwen is het voor een vreemden bezoeker haast onmogelijk , achter die bijgeloovige 

 voorstellingen te komen. Een niet minder groot beletsel levert het weinig ontwikkelde 

 denkvermogen dezer natuiu-kinderen op. Wil men bijvooorbeeld vragender wijze eenige 

 inlichting hebben, dan houdt reeds de beantwoording der eerste vraag hunnen geest 

 zoozeer bezig, dat zij in den eersten tijd niet in staat zijn, over iets anders te denken, 

 en kan men verzekerd zijn, dat men op alle verdere vragen eeu verkeerd antwoord zal 

 bekomen. 



Algemeen verspreid is het geloof aan booze geesten (mngoom manoën der 

 Meforeezen) , waaronder ook de schimmen der afgestorvenen begrepen worden. Zij zwerven 

 in het bosch rond en worden zoozeer gevreesd, dat geen Arfakker het hart heeft, bij 

 nacht het bosch in te gaan. Het volgende geval strekke tot voorbeeld, hoever deze 

 menschen zich door dit dwaze bijgeloof laten vervoeren. Toen de heer Woelders op 

 zekeren dag een met los kruid geladen geweer afschoot, hoorde hij zich onmiddellijk 

 na het vallen van het schot uit het dorp toeroepen : „ Mijnheer ! gij hebt een manoën 

 doodgeschoten , ik zag hem vallen , hij was aan het hoofd geraakt. Wat zijn wij verblijd. " 

 Op de ^'raag , hoe die manoën er wel uitgezien had en waar hij dan lag , volgde het 

 antwoord: „ Hij zag er uit als een Hattammer ; hij is reeds verdwenen." O sancta shnpRcitas! ') 



Eindelijk zijn er ook personen, die voor toovenaars doorgaan. Zij geven voor, dat 

 zij over wind en weer gebieden, genezen en zieken bezweren de wapens, vooral pijlen, 

 opdat deze steeds zullen raken; zelfs een mijner jagers, een Mohammedaan, deed door 

 hen zijn geweer bezweren. In weerwil van dit alles hebben zij over het algemeen weinig 

 invloed bij het volk. Te Nienw-Andai woont thans zulk een toovenaar, eeu oude have- 

 looze en scluu-ftige kerel, die ik dikwijls verwenscht heb, wanneer hij mij 's nachts onder 

 het verrichten zijner bezweringen door akelig geschreeuw nit den slaap hield. 



') Zie over den boozen geest manoewel of manoewin ook Goudswaard de Papoewa's der 

 Geelvinibaai, bl. 79. Het woord is misschien verwant aan maoevven, zooals de Heidensche Alfoeren op 

 Ceram hunne priesters noemen. R- A. 



