106 



Treemd verschijnsel in dezen tijd van het jaar) j nu en dan afgewisseld met stilte, 

 lienevens eene ten westen van het eiland Popa om de zuidwest loopende felle strooming 

 deden ons Halmahera's zuidhoek missen en ver bezuiden de Dammar-Groep vervallen. 

 Langzaam aan werkten wij weder op en kwamen na een paar stormachtige dagen in 

 Straat Dammar rondgezwalkt te hebben, eindelijk den 9 Jen Juni te Gane biauen, af- 

 getobd naar ziel en lichaam door de vermoeienissen der laatste dagen. 



Terwijl wij zoo nabij de Dammar- Eilanden aan het dobberen waren, had ik 

 goede gelegenheid, eenige leemten aan te viillen in de kennis dezer nog zeer weinig 

 bekende groep. De straat, die Dammar van Halmahera scheidt, draagt den naam van 

 Straat Liboba , doch heet bij de Ternatanen Saloraati , eigenlijk de iulandsche naam van 

 het eiland Dammar. De vrij nauwe doortocht tusschen dit laatste en Tjironga (het eiland 

 Plassel bij Gregory) heet Katinai ; ze is slechts met kleine prauwen te bevaren. Behalve 

 deze twee hoofdeilanden bestaat de groep nog uit Woka (Groot- Geelmuiden bij Gregory), 

 Goeworri-Kitjil, Goeworri-Besaar (Klein-Geelmuiden bij Gregory), Lelledjaa (de Vijf 

 Eilanden bij Gregory) ^ een klein rotseiland ten zuiden van Goeworri-Besaar en vijf 

 eilandjes in Sti'aat Liboba onder den wal van Salomati '). De twee voornaamste eilanden 

 en Woka zijn hoog, de overige laag; alle daarentegen zwaar begroeid. Vaste bewoners 

 zijn er niet, doch de groep wordt dikwijls door de omwcners bezocht, hoofdzakelijk om 

 visch en tripang te vangen. Voor korten tijd vond men nabij Woka een bank van echte 

 parelmoerschelpen [Avicula margaritifera) , waarvan echter de parels en het parelmoer 

 ver voor die der Aroe-Eilanden in grootte en schoonheid onderdoen. 



Den 12'leii Juni verlieten wij Gane en kwamen daags daarna in Straat Patientie , 

 waarin ditmaal ons geduld zwaar op de proef zoude gesteld worden. Vier volle dagen 



') Op de oude Compagnie-kaart van Halmahera heet Dammar 't Eylant Ilattem of Liboha. Deze 

 laatste naam kan van den zuidhoek van Halmahera op dit eiland zijn overgegaan , terwijl de thans 

 meer gebruikelijke naam Dammar ontleend is aan het hars, dat de bosschen van dit eiland opleveren. 

 Het grootere eiland bezuiden Dammar, bij den heer von Rosenberg Tjironga, heet op de oude kaart 

 't Eylant Hasselt; de twee kleinere ten westen van dit laatste, bij von Rosenberg Goeworri-Besaar 

 en Kitjil, heeten op de oude kaart, het zuidelijkste en grootste met een berg Iselmuiden en het andere 

 Geelmuiden. Woka, volgens Bernstein ten westen van Dammar, heet op de oude kaart Enck, terwijl iets 

 verder westwaarts ook daar de groep der Vijf Eylanden vermeld wordt. Het is duidelijk, dat Gregory 

 zijne namen aan oude kaarten ontleend heeft, maar deze namen verknoeide, dooreenhaspelde en zelfs 

 vergat aan het overigens bij hem geteekende Iselmuiden een naam te geven. Bernstein merkte reeds op 

 (Tijdschr. Bat. Gen., D. XIV bl. 491), dat deze geheele groep op de kaart van Melvill onjuist is voorgesteld. 

 Woka is daar toch even als bij Gregory naar Straat Liboba verdwaald , terwijl hij voor al de zeer verkeerd 

 geteekende eilanden ten zuidwesten van Dammar maar éénen naam Jokanga heeft. Reeds bij Forrest 

 (Voyage aux Moluques ., p. 63) heeten de eilanden bezuiden Dammar Gorongo, dat niet veel van Rosenbergs 

 Tjironga verschilt; misschien is Jokanga door druk- of schrijffouten slechts eene iets verder gaande ver- 

 bastering van denzelfden naam. Bernstein was de eerste , die in '18G3 de Dammar-Eilanden eenigszins 

 nader onderzocht en daarbij de merkwaardige ontdekking deed, dat de vogel-fauna dezer groep veel 

 meer overeenkomt met die der Papoesche Eilanden, dan met die van het zooveel naderbij gelegen Halma- 

 hera. Van de door von Rosenberg niet nader beschreven eilanden aan de noordzijde van Dammar noemt 

 ïii] Poeloe Babi (ook bij Melvill) en Katinaat, waar hij parelschelpen vond. R. A. 



