Bijlage B. 



YERG BLIJKENDE WOORDENLIJST IN HET SALAW ATTISCH, 

 MEFOORSCH,; ANSOESCH, ARFAKSCH EN HATTAMSCH. 



Uit hetgeen de heer vou Rosenberg oiis ovei' de bronnen mededeelt, waaruit 

 deze woordenlijst is saamgesteld (bl. 97), blijkt, dat men hier onder Arfaksch vooral 

 de tongval van het district Andai moet verstaan , en dat de woorden uit dit dialect 

 en het Hattamsch hem door den zendeling Woelders, de Mefoorsche door diens ambt- 

 genoot Geissler verstrekt werden, terwijl die van Salawatti en Ansoes door den heer 

 von Rosenberg zelven bijeenverzameld zijn. Reeds vroeger vervaardigde de zendeling 

 Ottow eene uitvoerige woordenlijst van het Mefoorsch, geplaatst achter het rapport der 

 commissie van 1858 {Bijdr. Inst. N. R. D. V. bl. 203—233). Bij vergelijking dezer 

 lijst met de hier door den heer Geissler opgegeven woorden zal men belangrijke 

 verschillen opmerken, omdat deze zendeling door voortgezette studie van het Mefoorsch 

 tot de overtuiging kwam, dat zijn overleden ambtgenoot omtrent de juiste beteekeuis 

 van vele woorden in dwaling verkeerde. Een nieuw bewijs, hoe weinig men dikwijls op 

 zulke woordenlijsten vertrouwen kan, wier samenstellers door hunne oppervlakkige 

 kennis der opgeteekende taal zoo licht aan de gehoorde klanken een verkeerden zin 

 kunnen toekennen. 



Hoeveel voorzichtigheid ook bij het gebruik dezer woordenlijsten zij aan te raden , 

 gaat men naar mijn bescheiden meening weder te ver , als men ze zoo gering acht 

 als Prof. Veth , die [InsuUnde , D. II , bl. 528) verklaart : „ woordenlijsten zonder eenige 

 „toelichting omtrent de grammatische vormen, letterverwisselingeu en inmenging van 

 „woorden van vreemden oorsprong zijn voor vergelijkende taaistudie nagenoeg onbruik- 

 „baar eu stichten vaak meer kwaad dan goed." Zoolang men geen betere linguistische 

 gegevens verkrijgen kan, moet men ook op dit gebied roeien met de riemen, die men 

 heeft. Op dit oogenblik zijn van de talen van het uitgestrekte Nieuw-Guinea alleen het 

 Mefoorsch uit van Hasselts beknopte spraakkunst en enkele godsdienstige geschriften 

 van zendelingen eenigszius beter bekend (zie de noot bl. 18 hiervoor). De eenige taal- 

 kundige, die van het standpunt der vergelijkende linguïstiek ook de Melanesische talen 

 hehandelde, is de door zijne studiën over de Zidd-Afrikaansche , Noord -Aziatische en 



