126 



verkeerde anders in de Kornelis Kniersbaai op Nieuw-Guinea's noordkust tussclien de 

 Humboldt-Baai en Astrolabe-Golf. Hoe klein en onvolledig deze woordenlijstjes van Le 

 Maire ook mogen zijn, uit een historisch oogpunt zijn zij vooral merkwaardig, omdat 

 onze beroemde landgenoot Adrianus Relandus reeds uit deze gebrekkige gegevens in 

 het derde deel zijner Dïssertationes miscellaneae aantoonde , dat de talen van den Grooteu 

 Oceaan met die van den Indischen Archipel verwant zijn. 



Na Le Maire verliep er anderhalve eeuw, eer een reiziger zich weder om 

 de taalkunde van Nieuw-Guinea bekommerde. Het was de reeds meermalen door ons 

 aann-ehaalde Forrest, die achter zijne reisbeschrijving een lijstje van Papoesche woorden 

 mededeelde; deze woorden zijn blijkbaar te Dorei bijeenverzameld, zoodat men hier 

 onder Papoesch Mefoorsch moet verstaan, hetgeen ook de door hem opgeteekende tel- 

 woorden uitwijzen. Toen de in het begin dezer eeuw voor vergelijkende taaistudie zoo 

 verdienstelijke Marsden eene verhandeling: On the Polynesian or East Insidar Imu/uages , 

 opo-enomen in zijne Miscdlaneoui Works schreef, bepaalde zijn materiaal voor West- 

 Melanesië zich tot de boven opgegeven lijstjes van Le Maire en Forrest en tot de tel- 

 woorden van Wonim, zooals die hem door Maleische zeelieden waren opgegeven. Het 

 door Dumont d'Urville zelf bewerkte deel der philologie in de groote uitgave zijner reis 

 om de wereld van 1826 — 1829 bevat ran Nieuw Guinea en omliggende eilanden 

 w^oordenlijsten der talen van de havens Praslin en Carteret op Nieuw-Ierland , van 

 Dorei (dus Mefoorsch) en van de eilanden Waigeoe en Gebe. Behalve de eerste zijn 

 deze lijsten bijeenverzameld door den scheepsdokter Gaimard, de twee laatste reeds in 

 1818, toen hij Freycinet op de Uranie vergezelde. In Mullers Reizen in den Indischen 

 Archipel (Dl. I, bl. 113 — 117) vindt men een vergelijkende woordenlijst van het 

 Ceramsch met vier talen der Zuidwestkust van Nieuw-Guinea, te weten de taal der 

 Papoes aan de rivier Oetanata, die van het district Lobo aan de Tritonsbaai, die van 

 den naburigen bergstam Mairassi en die van Wonim, waarvan de beide lijsten van Oeta- 

 nata en Lobo, iets minder uitvoerig, reeds vroeger door Modera in zijne reisbeschrijving 

 ■waren opgenomen. 



De tot dusver opgenoemde woordenlijsten betreffen alle talen der noord- en 

 ■westkust van Nieuw-Guinea en der daarbij gelegen eilanden. Eerst door de opnemings- 

 tochten der Engelschen voor ongeveer dertig jaar is in dit opzicht ook van de talen der 

 zuidkust en naasten omtrek iets bekend geworden. Zoo geeft de natuuronderzoeker Beete 

 Jukes in zijn Narrative of the voijage of H. M. Fly commanded by captain Blackwood 

 during the years 1842—1846, Yol. II, een vergelijkende woordenlijst tusscheu de talen 

 van Australiës noordpunt (Kaap York en naasten omtrek) en die der in Straat Torres 

 gelegen eilanden Massied , Erroeb (Darnley) en Mer (Murray). Eveneens bevat het werk 

 van zijn ambtgenoot Macgillivray Vmjage of H. M. Rattlesnake commanded by captain 

 Owen Stanley during the years 1846 — 1850 behahe eene woordenlijst der Australische 



