147 



senie djooe ngorie jang tertingie jang otagie ine toma kiie Papoea opereksa poelo dan 

 taua dan mana hadat negrie dan kalakoewan orang dan negrie atauw roema poeuja 

 atoran kadoedoekan dan laien derie itoe, Dadie uidjooe ngorie jang tertingie towa idzin 

 teugonie mangada maugale toean oena rege laoado toma gamee mega ija laosidorara 

 wie kakoerangan mega ija liaroes atas ngonie jang memarenta toma gamoe enarige 

 melaenkan toeloengan marasante oena wie koeran toma liate atauw goemie atauw gamoe 

 enarege nitjooe ngorie akan toharap ngonie melainkan notoloengan oena bena ija oena 

 wie kakoeran rige. 



Tambalian jalie notowa parenta sie koewat toma banga mangale Alifoeroe baraug 

 kali oena rege atauw wie orang berlialiaudak masoesoe toma banga genada joakoe 

 oewa sakalikali bolito atauw halibiroe melaenkan noelie sedjaga toma laha bato soepaja nie 

 djooe ngorie jang tertingie totamake masboer ronga se ngongadje toma Governement 

 Walandawie. Adanja. 



Todore pada 19 bb Saban 1285. 

 Djoertoelis lamo 

 ^ ' (w. g.) Hassanoedin. 



II. 



Ik, die in de waarheid aanzienlijk ben in hoogheid, de heerlijk verheven Heer 

 Chalifatoel moeallam dalman fil adil bifadalillahil malikie Wahab Wahoea Said Achmad 

 fata Oediu Sjah Kaitjil djaohar Alam, de Vorst, wiens oppergezag in Maloeko zich 

 uitstrekt over de landen van Tidore en Mamori; ik, die bevel voer over al deze 

 gewesten, ik zend dit vorstelijk, van mij. Sultan, afkomstig geschrift, dat gericht is aan 

 den Sengadji van Katjepi, verder aan alle Hoofden van bet eiland Gebe, aan de vier 

 in mijn schaduw gezeten Radja's en Zeevoogden , heerschende over de negen landschappen 

 van Papoea en de vier dorpen van Mefoor '). Ook smeek ik God den Heere, dat Hij 

 Uwe dagen moge verlengen en U in rust late regeeren, opdat ik, uw Meester, in het 

 paleis te Tidore vrede en voorspoed moge genieten, gelijk mijns harten wensch is. Amen! 

 God Almachtig, Amen! 



') Katjepi is het hoofddorp van het eiland Gebe. Onder de vier Radja's en Zeevoogden zal men 

 mijns inziens moeten verstaan die van Waigeoe , Salawatti, Misool en Waigamme op dit laatste eiland. 

 Wat de negen landschappen van Papoea zijn, is bezwaarlijk op te geven. Bij vergelijking van het rapport 

 der commissie van 1858 met de opgaven in dit werk ziet men, dat de onder Tidoreesch gezag staande 

 gewesten van Nieuw-Guinea telkens anders omschreven worden, hetgeen trouwens wel geschieden moet, 

 als men in het oog houdt , zooals in hoofdstuk XIV werd medegedeeld , dat ieder hier naar willekeur den 

 titel van Radja uitdeelt. In hoofdstuk IV vermeldt de heer von Rosenberg vijf dorpen op Mefoor in plaats 

 van vier. Opmerking verdient nog, dat Mamori of Momori, welke naam gewoonlijk gegeven wordt aan 

 den westhoek der Geelvinkbaai, in den aanhef van dezen brief een algemeene naam voor Papoea of 

 Nieuw-Guinea schijnt te zijn. R. A. 



