34 OVER DE BEPERKTHEID DES MENSCHEN , IN VERBAND 



worden ons van dag tot dag meer onthuld , en met eiken nieuwen 

 sluijer, die opgeligt wordt, schijnt onze magt over de ons omringende 

 natuur aan te groeijen, schijnt de aanspraak toe te nemen, die wij 

 hebben, om ons de Heeren der Schepping te noemen. 



Inderdaad, zoo we ooit het regt hadden om op onze meerderheid 

 te snoeven en als een andere Prometheus trotsch den hemel in het 

 aangezigt te schouwen , het zou thans zijn , nu ons elke dag nieuwe 

 overwinningen , nieuwe zegepralen onzer wetenschap komt melden. En 

 toch! wie er zou meenen, dat de natuurwetenschappen onzer dagen, 

 waaraan wij alle die overwinningen verschuldigd zijn, trots en over- 

 moed prediken , hij zou zich deerlijk vergissen. Neen ! geen hoo- 

 vaardij op behaalde zegepralen , geen eigenwaan prediken zij , maar 

 demoed en nederigheid , en nimmer w T elligt minder dan thans 

 zouden zij geneigd zijn om met den dichter des «Lucifers" den 

 mensch 



«Een Godt , om wien het al moet slaven," 

 te noemen , of van hem uit te roepen : 



«Dat de eigenaar der dingen 



Slechts om den mensch den hemel schiep, 



En ligchaamlooze hemellingen 



Alleen tot 's menschdoms dienst beriep!" 



Van waar dat verschijnsel ? Van waar die demoed na de over- 

 winning , die nederigheid na de uitbreiding zijner magt ? Het is 

 omdat elke stap , dien wij op het gebied der wetenschap voorwaarts 

 doen , nieuw voedsel geeft aan de overtuiging , dat we nog onmetelijk 

 ver van het verlangde doel verwijderd zijn; het is, omdat elke ont- 

 dekking ons leert, dat waar we nieuwe stoffen en nieuwe krachten 

 meenen te scheppen , we niets anders doen dan den vorm der stoffen 

 veranderen , en de eene kracht in de andere omzetten; het is ten 

 slotte, en wel voornamelijk, omdat we ook den blik in ons zelve slaan en 

 het «ken u zelven" der oude Grieken niet slechts tot een lijfspreuk , 

 maar tot een wetensehap verheffen. Die wetenschap van het «ken 

 u zelven" — in de taal der geleerden heet zij physiologie — maakt 

 dagelijks nieuwe vorderingen, en elke nieuwe vordering is een stap 

 nader tot de overtuiging, dat de naam van «Heeren der Schepping" 

 ons niet past en al onze magt beperkt en schijnbaar is. Die 



