TOT DE VORMING ZIJNER GEDACHTEN. 39 



Nu ge weet, wat het werktuig is, wilt ge ook zeker weten , hoe het 

 tot ons doel leidt. Niets is gemakkelijker dan die vraag te beant- 

 woorden. We brengen den slinger in beweging en trachten nu 

 zooveel mogelijk tegelijk op den stand des slingers en het geluid der 

 klokjes te letten. En wat nemen wij nu waar ? Het opmerkens- 

 waardig verschijnsel, dat wij op het oogenblik , waarop wij het geluid 

 hooren, nimmer den slinger in dien stand zien, waarin hij zich werke- 

 lijk moet bevonden hebben om het geluid voort te brengen, en nu 

 eens schijnt het ons, alsof het geluid reeds ontstaat, voordat de slinger 

 de klokjes bereikt heeft (bij een stand a c') , dan weder of het geluid 

 eerst verwekt wordt , wanneer de slinger er reeds ver van verwijderd 

 is (bij een stand a cl). Hoe we ons ook wenden of keeren , nimmer 

 gelukt het ons om op het oogenblik, dat het geluid gehoord wordt, 

 den slinger in den stand te zien, waarin hij werkelijk verkeerde, 

 toen hij het geluid voortbragt. Een opmerkenswaardig verschijn- 

 sel , niet waar? Hoe het te verklaren? «Wacht", hoor ik één uwer, 

 een scherpzinnig lezer, uitroepen, «wacht! ik begrijp het, dat hangt 

 af van de verschillende snelheid van het geluid en het licht, het 



geluid beweegt zich langzamer dan het licht en daarom " Och, 



ga niet verder, scherpzinnige lezer! ge zoudt u in uwe eigene ver- 

 klaring verwarren ; want ten eerste komt bij zulk een kleinen afstand, 

 als waarop zich hier de waarnemer van het toestelletje bevindt, het 

 verschil in snelheid tusschen geluid en licht volstrekt niet in aanmer- 

 king, en in de tweede plaats zouden wij, wanneer uwe verklaring 

 juist ware , altijd het geluid eerst moeten hooren , nadat wij den stand 

 van den slinger gezien hadden; terwijl wij in werkelijkheid, naar 

 onze eigene willekeur, door onze aandacht vooral op het klokje óf 

 vooral op den slinger te vestigen , óf eerst hooren en dan zien , of 

 ook het omgekeerde verrigten kunnen. Uw vlieger gaat dus niet op , 

 mijn waarde lezer! en we moeten naar eene andere verklaring omzien. 

 »Ja, maar dan blijft er niets anders over," zult ge zeggen, «als om 

 aan te nemen, dat we niet gelijktijdig zien en hooren kunnen. Konden 

 we toch gelijktijdig zien en hooren, dan zouden wij den slinger steeds 

 in den stand moeten zien, waarin hij zich werkelijk bevond, toen hij 

 het geluid voortbragt ; nu wij hem echter nooit in dien stand kunnen 



