40 OVER DE BEPERKTHEID DES MENSCHEN, IN VERBAND 



waarnemen, volgt daaruit, dat er tusschen zien en hooren een tijd 

 moet verloopen." Ge hebt het uitstekend begrepen, en wanneer gij 

 er nu nog bijvoegt, dat dit tijdsverloop met juistheid kan gemeten 

 worden door te bepalen, in hoeveel tijd de afstand (C c' of D d') 

 tusschen den waren stand van den slinger , waarop hij het geluid voort' 

 bragt , en dien, waarop wij hem waarnamen, wordt afgelegd, dan 

 hebt gij den werkkring en het nut van ons toestelletje volkomen juist 

 uiteengezet. 



«Maar," zoo herneemt ge welligt, »dat is nu alles wel en mooi; 

 die proefneming , die ons leert , dat we niet gelijktijdig zien en hooren 

 kunnen, die bepaling van den kortsten tijd, die er tusschen zien en 

 hooren verloopen moet, maar wat heeft dat alles te maken met den 

 tijd, die er voor de vorming eener duidelijke voorstelling' noodig is? 

 Zien en hooren zijn toch eenvoudige verrigtingen van het oog en het 

 oor ; het vormen van voorstellingen is nog heel iets anders , en heeft 

 daar niets mede uitstaande." Halt ! scherpzinnige lezer , pas op , dat ge 

 in geene ketterijen vervalt. Zien en hooren , eenvoudige verrigtingen 

 uwer zintuigen ? Geenszins. Tot de verrigtingen, die we zien en 

 hooren noemen, zijn oog en oor onmisbaar, ja! maar op zich zelve 

 volstrekt niet voldoende. Of zoudt ge denken , dat , wanneer ge b. v. 

 een telegrafisch berigt van hier aan een goeden vriend in Parijs 

 wildet zenden , het genoeg was hier op het bureau te gaan , den 

 telegraafdraad naar Parijs in beweging te brengen en de zaak maar 

 verder aan zich zelve over te laten? Neen, niet waar? Het sein, 

 dat langs den telegraafdraad tot Parijs gebragt werd, moet in het 

 hoofdbureau aldaar ontvangen , door kundige telegrafisten opgenomen 

 en het berigt in de gewone taal aan den betrokken persoon overge- 

 leverd worden. Welnu! wat het hoofdbureau met zijne ervarene tele- 

 grafisten voor de telegrafische berigten is , dat zijn onze hersenen voor 

 de zintuigsverrigtingen. Als een lichtindruk van buiten op uw oog 

 inwerkt,* dan wordt daardoor eene lichtgewaarwording opgewekt, maar 

 om die lichtgewaarwording tot werkelijk zien te doen worden , moet 

 ze eerst verwerkt en uitgelegd worden. En gelijk nu in het hoofd- 

 bureau het telegrafische sein verwerkt en uitgelegd wordt , zoo wordt 

 in uwe hersenen de lichtgewaarwording verwerkt ; er wordt eene 



