TOT DE VORMING ZIJNER GEDACHTEN. 41 



bepaalde voorstelling aan gehecht , eene voorstelling , die overeenkomt 

 met het voorwerp, dat den lichtindruk ontstaan deed. Bij alle zin- 

 tuigelijke verrigtingen worden dus in onze hersenen voorstellingen en 

 begrippen gevormd, en zonder het vormen dier voorstellingen is zien , 

 hooren, enz. ondenkbaar. Bij het zien van den stand des slingers 

 ontstond dus eene voorstelling, bij het hooren van het geluid eene 

 tweede, en we hebben dus, toen we besloten, dat er tusschen zien en 

 hooren een zekere tijd moet verloopen, te gelijkertijd uitgemaakt, dat 

 er tusschen het vormen van twee verschillende duidelijke voorstellin- 

 gen een meetbaar tijdsverloop moet voorbijgaan. Kennen we nu het 

 kortste tijdsverloop tusschen twee verschillende voorstellingen , dan 

 weten we tevens ook den tijd, die er voor de vorming van ééne 

 duidelijke voorstelling of gedachte op zijn minst noodig is , en zoo 

 zijn wij langs een omweg wel is waar, maav toch langs een goed ge- 

 baanden weg tot het doel genaderd, dat wij ons hebben voorgesteld, 

 en hebben wij , naar wij hopen , den scherpzinnigen opmerker van 

 zoo straks overtuigd, dat ons toestelletje geheel aan zijne bestemming 

 beantwoordt. 



Hoe groot is nu echter wel dat tijdsverloop? vraagt ge nieuwsgierig, 

 en het is billijk, dat ik het antwoord, waarin het loon voor uwe 

 aandacht gelegen is, u niet schuldig blijf. Dat tijdsverloop is voor 

 wundt £ seconde. Voor u, voor mij is het misschien meer of minder, 

 omdat we niet allen even vlug zijn in het vormen van voorstellingen, 

 maar gemiddeld schijnt die duur van ^ seconde wel als geldig te 

 kunnen worden aangenomen. Zijt gij echter voor u zelven daarmede 

 niet tevreden , welnu , gij kunt dien tijdsduur bij u zelf bepalen , gij 

 kunt zelf de proef nemen en beslissen , of gij behoort tot diegenen , 

 «die deftig en bedaard over de brug, die de voorstellingen aan elk- 

 ander verbindt, heenstappen, dan wel tot hen, die met een stouten 

 sprong in eens er over heenwippen." 



Heeft het aangehaalde voorbeeld u tot bewijs gestrekt van de groote 

 vorderingen, die de menschelijke geest op het gebied der zeil kennis 

 gemaakt heeft, aan den anderen kant levert het een nieuw bewijs 

 voor onze. beperktheid. Aan onze illusie , dat wij over allerlei dingen 

 tegelijk denken kunnen, dat wij ons op hetzelfde oogenblik met allerlei 



