4 1813—1863. 



Wenden wij ons van den dampkring naar de daardoor omhulde aarde. 

 Wat is zij in den loop des tijds klein geworden , sedert alle afstanden 

 verkort zijn door spoorwegen en telegraaflijnen ! Maar terwijl de aarde 

 zelve ineenkromp, moest men de kaarten, die haar beeld voorstellen , 

 gestadig vergrooten om er telkens de nieuw gemaakte ontdekkingen 

 in op te nemen. De wereldkaart vertoont u thans de zoo lang te 

 vergeefs gezochte noordwestelijke doorvaart, al verdient zij dien naam 

 niet, daar eeuwig ijs haar voor het handelsverkeer sluit. Aan het 

 tegenovergestelde einde der aarde zijn de kusten van het niet minder 

 barre zuidpoolland met zijnen ijsgordel erkend geworden De binnen- 

 landen van Afrika hebben weinig geheimzinnigs meer, sedert van het 

 noorden en van het zuiden , van het oosten en van het westen moedige 

 reizigers daarin zijn doorgedrongen , ofschoon ten koste van het leven 

 van menigeen hunner. Het eeuwenoude vraagstuk van de bronnen van 

 den Nijl is opgelost. Zelfs het vijfde werelddeel, dat onzen naam nog 

 tot het verste nageslacht zal overbrengen, wanneer ons vaderland zelf 

 welligt eenen anderen draagt, is in zijne geheele breedte doorsneden 

 geworden. En niet alleen het land , maar ook de diepte der zee , die 

 men gewoon was peilloos te noemen , heeft zich aan ons onthuld , en 

 hare bergen en dalen zijn in kaart gebragt. 



Met de kennis der aarde zelve breidde zich tevens de kennis der 

 haar bewonende levende wezens in gelijke mate uit. Het getal van 

 bekende soorten van dieren en planten heeft zich in den loop der 

 laatste halve eeuw meer dan verdrievoudigd. Het bedraagt thans 

 omstreeks driemaal honderdduizend ! En van zeer vele dier tallooze 

 soorten is niet alleen de uitwendige gedaante, maar ook de inwendige 

 bewerktuiging onderzocht , tot in de allerfijnste bijzonderheden toe , 

 waartoe het mikroskoop , welks grootste verbetering mede binnen dit 

 tijdsbestek plaats greep of althans algemeen werd, in staat stelde. 



Doch binnen den kring van het heden ten dage bestaande leven 

 beperkt zich onze blik niet. Hij dringt ook door in de ingewanden 

 der aarde en ontwaart daar de overblijfselen van andere vormen uit 

 de dieren- en plantenwereld , die voor duizendtallen van eeuwen ook 

 aan de oppervlakte onzer planeet gewoond en geleefd hebben. Reeds 



