DE KRYPTOGAMEN. 69 



harde kiezelpantsers als de schelpdieren, de wonderlijk schoone 

 Sertularid' 's zijn zeepolypen , die den vorm bezitten van een gras- 

 of denneplantje , de schimmels doen zich nu eens voor als een cel, 

 dan weder als een wier. In dezen nog duisteren schuilhoek is het 

 onmogelijk , scherpe grenzen te stellen , zelfs niet tusschen de be- 

 werktuigde en onbewerktuigde natuur. De koraaldieren vormen door 

 hunne verharde omkleedsels gesteenten, en het steengraauwe, schelp- 

 achtige korstmos onzer zeeduinen (Patellaria) is duurzaam en hard als 

 het zand , waarop het , in groote menigte , zonder wortel , op de 

 droogste, barste plekken voorkomt. 



Gelijk de laagste diersoorten , de weekdieren , de straaldieren en 

 polypen iets plantaardigs en zelfs iets anorganisch in hun vorm en 

 leven vertoonen , zoo zien wij in de Kryptogamen verschijnselen en 

 vormen , die ons aan het dierlijk leven en zelfs aan de onbewerk- 

 tuigde natuur herinneren. Van daar de eigenaardige indruk , dien 

 zij op ons maken , gansch anders dan die van de zigtbaar bloeijende 

 planten, een indruk, die spreekt van een voorbijgegaan tijdperk, toen 

 de hoogere Kryptogamen, bij andere toestanden onzer planeet, in haar 

 grootsten luister schitterden. 



Vrij zeker is het, dat bij de meeste hoogere Kryptogamen een 

 bevruchtend en vruchtdragend orgaan bestaat. Het laatste, dat het 

 duidelijkst is, heeten wij gewoonlijk de vrucht (Sporangium) , het 

 eerste is hoogst möeijelijk te ontdekken en bevindt zich dikwijls op 

 gedeelten der plant , die slechts korten tijd en alleen bij hare ontkieming 

 bestaan (prothallïum , voorkiem) , zooals dit bij de varens is aange- 

 toond. Dit bevruchtend orgaan {antheridium) bevat meestentijds kleine , 

 slangvormige ligchaampjes (antherozoïden) , die zich, bij het uitkomen, 

 min of meer slingerend bewegen en wier werking op de vrucht nog 

 niet met zekerheid bekend is. 



Hier staan wij op de grenzen der wetenschap , waar gissing en 

 geloof, gelijk overal, vaak tot ijdele redenering en onvruchtbaren strijd 

 leiden en alleen de geduldige , moedige onderzoeker langzamerhand 

 den weg kan banen. 



De Korstmossen vormen door hunne gedaante als 't ware een over- 



