104 OVER DE NATUURLIJKE GESTELDHEID DER LIGCHAMEN, 



ontzaggelijk geweld gedwongen werd , zich weder in dampvormigen 

 toestand te verheffen; toen de dampkring ten gevolge van deze vul- 

 kanische werkingen met eene zoo digte dampmassa vervuld was, dat 

 de zonnestralen tot de vaste deelen niet konden doordringen en 

 zij hoogstens op enkele betrekkelijk opene plaatsen een flaauwen sche- 

 merglans doorliet ; toen door die ontzettende dampvormingen de ge- 

 heele dampkring voortdurend stormachtig bewogen een tooneel aan- 

 bood van eene werking en terugwerking, waarbij niets op onze thans 

 tot rust gekomen aarde te vergelijken is. 



De planeet Jupiter is het middelpunt van een eigen stelsel van 

 hemelligchamen. Zij is omgeven van vier wachters of manen, die op 

 verschillende afstanden van het hoofdligchaam geplaatst, hare banen 

 in korter of langer tijdvakken volbrengen. De kleinste dezer manen 

 is in grootte nagenoeg aan onze aarde gelijk, de grootste overtreft 

 haar 4£ malen in omvang. Terwijl de maan, die het naast aan de 

 planeet geplaatst is, hare loopbaan in 1 dag, 18 uren, 28 minuten 

 doorloopt, heeft de verst van haar geplaatste daartoe 16 dagen, 1G 

 uren , 32 minuten noodig. 



Door een kijker van slechts middelmatige kracht gezien, vertoont 

 het Jupiterstelsel een prachtig schouwspel aan den sterrenhemel. Het 

 hoofdligchaam staat daar omgeven van vier kleine lichtende schijfjes , 

 die door den zeer ongelijken afstand en het groot verschil in omloop- 

 tijden gedurig weder in een anderen stand tot het groote hemellig- 

 chaam verschijnen. Daar deze manen hare loopkringen in eene 

 vlakte, nagenoeg aan den equator van Jupiter gelijk , volbrengen, zien 

 wij ze als op eene rij geschaard, nu eens alle vier aan dezelfde zijde 

 van de planeet, dan weder aan hare beide zijden verdeeld. Gedurig 

 zien wij hare schaduw over de planeet als eene donkere ronde vlek 

 heenstrijken, of ze voor eenigen tijd in de schaduw van de planeet 

 verdwijnen om later weder te voorschijn te treden. 



Met opzigt tot de natuurlijke gesteldheid dezer ligchamen, valt 

 weinig te zeggen. Hoewel wij met hunne grootte en massa, met 

 hunne bewegingen en storingen vrij naauwkeurig bekend zijn, zijn ze 

 te klein en te ver verwijderd om ons veel aangaande hunne natuur- 

 lijke gesteldheid te verraden. Zij wentelen zich even als onze maan 



