TOT ONS ZONNESTELSEL BEHOORENDE. 109 



ligchaam op de oppervlakte der aarde drukt = 1 , dan is zij op Sa- 

 turnus = 1,09. Vallende ligchamen doorloopen op zijne oppervlakte 

 in den tijd van ééne sekonde eene ruimte van 19.4 voet. Deze zwaarte 

 is echter niet overal dezelfde. De sterke afplatting aan de polen , 

 gevoegd bij de groote ringen, waarmede de planeet is omgeven, is 

 oorzaak van deze ongelijke zwaarte. Een gewigt van 100 pond op 

 aarde zou op de Saturnus-polen 137, maar onder den evenaar en dus 

 onder den Saturnus-ring geplaatst, slechts 75 pond wegen. 



Even als op Jupiter , ziet men ook op de oppervlakte van Saturnus 

 donkere banden , nagenoeg evenwijdig aan den evenaar. Zij zijn zelfs 

 op de laatstgenoemde planeet breeder dan op de eerste, maar minder 

 duidelijk te onderscheiden van de overige deelen der planeet. Zij zijn 

 ook niet bestendig in gedaante en uitgebreidheid aan zich zelven gelijk. 

 Daaruit schijnt te volgen , dat zij niet tot het ligchaam der planeet 

 behooren, maar in haren dampkring geboren worden. Schróter heeft 

 dikwijls in deze banden aanmerkelijke veranderingen waargenomen , 

 waardoor men tot het vermoeden gebragt wordt , dat er in den damp- 

 kring van Saturnus zeker geweldige beroeringen moeten plaats hebben, 

 zoo de flaauwe sporen daarvan nog op den grooten afstand , waarop wij 

 van haar verwijderd zijn , kunnen worden waargenomen. 



Reeds cassini zag in 1683 heldere en daartusschen liggende 

 donkere banden op het ligchaam der planeet. William herschel 

 heeft in 1793 drie zulke banden duidelijk kunnen waarnemen. Toen 

 beer en müdler in 1834 en 1835 Saturnus tot het voorwerp hunner 

 navorschingen maakten , konden zij nooit meer dan éénen enkelen 

 band ontdekken , die , zoo als zij uitdrukkelijk opmerkten , tot aan den 

 rand der planeet met het oog gevolgd kon worden. 



Ook onze landgenoot, prof. kaiser , verklaart uitdrukkelijk nooit 

 meer dan een enkelen band op Saturnus waargenomen en nimmer 

 daarin eene oneffenheid van eenige beteekenis ontdekt te hebben. 

 Hoeveel overeenkomst deze band ook mag hebben met dien, welke 

 op de schijf van Jupiter gezien wordt, houdt hij zich toch overtuigd, 

 dat hij van eene geheel andere natuur zijn moet. De verklaring , die 

 müdler van dien band geeft , is volgens hem ongezocht en meest met 

 de natuur overeenkomstig. Wanneer zich namelijk vochtdeelen op do 



