140 



HET ONTSTAAN DEK INGEWANDSWORMEN. 



verschillende soorten volbragt , zijn zoo menigvuldig en duidelijk, dat 

 de geheele levensloop dezer ingewandswormen ons voor oogen ligt. 



Men kan dezen levensloop der botwormen (Distoma's) het best leeren 

 kennen, als men op de zoogenoemde Cercarien let (z. fig. 2); van daar 

 kan men dien voor- en terugwaarts volgen. De Cercarien die zich met 

 een rolvormigen staart levendig in het water voortbewegen , waren 



reeds voor lang bekend , maar werden voor 

 zoogenoemde afgietseldiertjes of Infusoria 

 gehouden. Eerst later is men te weten ge- 

 komen , dat deze dieren eigenlijk slechts 

 korten tijd in het water rondzwerven en 

 inderdaad ingewandsdieren zijn. Reeds voor 

 geruimen tijd nam men waar , dat zij niet 

 uit gelijksoortige dieren hunnen oorsprong 



Fig. 2. Eene cercaria armata , nemen, maar uit eigenaardige levende 

 bij A op de buikziide , bij B op . . .. . ... , 



zijde gezien, sterk vergroot. Men wormvormige zakken , die in verschillende 



ontwaart de beide zuignappen, zoet waterslakken en zoetwaterschelpen ge- 

 het vertakte spijskanaal , eene r ° 

 aan de wormen in het algemeen vonden worden , waar zij tusschen de ge- 

 eigene klier en den stekel, waar- 

 mede deze soort van voren ge- slachtsdeelen en spijsverteringswerktuigen 



sterker vergroot, ^onderT^k is genesteld zijn. In 1678 heeft onze beroemde 

 voorgesteld. swammerdam in zijnen voortreffelijken Bijbel 



der natuur deze levende Cercarien- 

 zakken opgemerkt en afgebeeld x ); 

 daarna duurde het tot in 1807, eer 

 die Cercarien-zakken (om ze voorloopig 

 zoo te noemen) op nieuw werden waar- 

 genomen. 



Hoe eenvoudig ook het inwendig 

 zamenstel dezer zakken moge wezen, 



toch zijn zij nog zeer verscheiden (zie 

 Fig. 3. Fig. 4. Fier. 5. Cercaria-zak- * n * è\ a i j • 



ken, vergroot; fig. 3 , uit het gewone Ag- 3, 4, 5). Sommige kan men dui- 

 schijfhorenslakje , met duidelijke deli j k alg ware dieren erkennen, daar 

 mondopening en spvjsbuis ; fig. 4 , uit 



de gewone poelslak , met korte spijs- zij eene mondopening bezitten en eene 

 buis; fig. 5 , uit de wijngaardslak, .. .... 



zonder spijsbuis. In den Cercariazak spijsverteringsholte uit eenen van achte- 

 fig. 3 ontwikkelt zich Cercaria ephe- rGQ W j d uitloopenden zak bestaande. 

 mera (zie tig. 6) , en dien van tig. 4 r 



Cercaria armata (zie fig. 2). Anderen daarentegen vertoonen geen 



l ) Biblia Naturae , tab. TX, tig. 7, 8. 



