TOT ONS ZONNESTELSEL BEHOORESDE. 235 



ten , zijne grootste uitgebreidheid heeft. Maar zijn zij eenmaal dien 

 naasten stand voorbij gegaan, dan nemen zij in omvang toe, omdat de 

 staart , dien zij hebben afgescheiden , langzamerhand wederom door 

 haar ligchaam wordt ingezwolgen. 



Deze opmerking is door de waarneming van vele kometen bevestigd. 

 Bij eene komeet, die in 1828 werd waargenomen, was de grootte, 

 die zij den 28 October had, op den 24 December tot 16 duizendste 

 deelen van haren oorspronkelijken omvang teruggebragt. Of nu dit 

 verschijnsel met newton verklaard moet worden , als veroorzaakt door 

 de ontwikkeling van den staart uit het ligchaam der komeet , of 

 met valz door de wederstandbiedende kracht van den ether, die de 

 hemelruimte vervult , en die rondom het zonneligchaam een ware 

 atmospheer zou vormen, wier benedenste lagen digter zouden worden, 

 al naar mate zij nader aan de zon gelegen zijn , wagen wij niet te 

 beslissen. Door den tegenstand van dien ether zou dus het ligchaam 

 der kometen in de nabijheid der zon worden zamengedrukt. 



Reeds ephorus , een Grieksche geschiedschrijver, verhaalt , volgens 

 seneca , dat eene komeet, in het jaar 371 voor C. verschenen, zich 

 in twee hemelligchamen verdeeld heeft , van welke ieder zijn bijzon- 

 deren loop nam. Seneca zelf betwijfelt dit verhaal , maar kepler 

 verdedigde het in later tijd , omdat naar zijne overtuiging eene derge- 

 lijke verdeeling in de komeet van 1618 had plaats gehad. Men be- 

 schouwde in het eerst deze geheele waarneming voor een zelfbedrog. 

 Maar toen in 1846 eene dergelijke scheuring in twee deelen bij de 

 komeet van Biela, of, zooals aeago meent hem te moeten noemen, 

 van Gombart werd waargenomen, begon men op dergelijke verschijn- 

 selen n*eer acht te geven en men vond , dat ook uit vroegeren tijd 

 voorbeelden konden worden bijgebragt, dat kometen zich in twee of 

 zelfs in meerdere hebben gescheiden. 



Wat de komeet van Biela betreft, had, zoo als alexander von 

 humboldt verhaalt r de sterrekundige hund , te Greenwich , reeds den 

 19 December 1845 eene soort van opzwelling aan hare noordelijke 

 zijde ontdekt. In het begin van Januarij 1846 merkte men in Noord- 

 Amerika en Europa op, dat zij zich in tweeën had gescheiden. liet 

 nieuwe hemelligchaam was het kleinsto en ging het groote in eene 



