TOT ONS ZONNESTELSEL BEHOORENDE. 241 



December 1680 was deze komeet in haar perihelium. De werking 

 der warmte op haar , die naar evenredigheid van de vierkanten der 

 afstanden toeneemt , stond tot de zomerwarmte onzer aarde als 28 000 

 tot 1 , zoo wij namelijk de gesteldheid van de oppervlakte en den 

 dampkring van een zoo nabij de zon geplaatst ligchaam buiten onze 

 rekening laten. Maar na 287è jaren zal zij in haar aphelium zijn, 

 138 malen verder van de zon verwijderd dan onze aarde. Bij gevolg 

 zou dan de invloed van het licht en de warmte der zon 19000 malen 

 geringer zijn, dan op onze aarde. Het zonnelicht, door de sterkste 

 brandglazen opgevangen , zou zeker geene merkbare werking voort- 

 brengen , zelfs op den gevoeligsten thermometer. De zon brengt daar 

 geene warmte meer aan. Neemt men nu met fourier aan , dat het 

 wereldruim eene temperatuur van 50° C beneden heeft, dat is weinig 

 lager dan die van de poolstreken in den winter , dan moet men aan- 

 nemen , dat die temperatuur op dien afstand van de zon , door hare 

 warmte althans , niet in het geringste wordt verhoogd. 



Welke verbazende veranderingen daardoor in de natuurlijke gesteld- 

 heid der kometenligchamen bewerkt wordt, kunnen wij met geene 

 mogelijkheid gissen , omdat wij met den waren toestand der stof, 

 waaruit de kometenligchamen bestaan, ten eenemale onbekend zijn. 



Zoo er een punt is , waarop de sterrekundige zich gedrongen ziet 

 zijne onwetendheid, de onmagt zijner wetenschap te belijden, dan is 

 het, wanneer de vraag tot hem wordt gerigt aangaande de natuurlijke 

 gesteldheid dier geheimzinnige nevelwerelden, die nu en dan uit de 

 diepte van het hemelruim voor zijn gezigt verschijnen , om na korten 

 tijd weder te verzinken in de onmetelijke ruimte. Gissingen zijn er 

 gewaagd en bestreden ; theoriën opgebouwd en omvergeworpen — en 

 nog vragen wij: Wat zijn ze, die raadselachtige damp- of gaswerelden , 

 die daar soms met zoo veel pracht, als nog niet lang geleden de 

 komeet van Donati , aan den hemel schitteren ? — en het antwoord 

 is : wij weten het niet. 



Ik meen mijne verhandeling over de natuurlijke gesteldheid van de 



hemelligchamen , tot ons zonnestelsel behoorende , niet gepaster te 



kunnen besluiten dan met eene anekdote mede te deelen , die door 



arago wordt verhaald. Tn den tijd van het regentschap van den 



1864. 16 



