290 HET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDSBEPALING IN HET 



tallen zijn verkocht; dat, bij de uitbreiding van spoorwegnetten en 

 telegraaflijnen in ons vaderland , de behoefte aan eene juiste aanwijzing 

 van den tijd, vooral door de openbare uurwerken, aanmerkelijk is 

 toegenomen, en dat het eene onverantwoordelijke nalatigheid zoude 

 zijn de hulpmiddelen te versmaden , waardoor zoo ligtelijk overal 

 eene juiste telling van den tijd kan worden ingevoerd. 



De evengenoemde werktuigen van eble en seiler geven den waren 

 tijd des oogenbliks, door de hoogte der zon. Door het werktuig van 

 eble wordt alleenlijk de hoogte der zon gemeten en daaruit , verbon- 

 den met de poolshoogte der plaats en de afwijking der zon, moet de 

 ware tijd des oogenbliks worden afgeleid. Dit kan door deskundigen 

 het best door berekening geschieden , maar ten behoeve van hen , 

 die deze berekening niet kunnen of willen volbrengen , heeft eble 

 eene schaal met een net van strepen , dat op een vel kaartpapier is 

 afgedrukt , aan zijn werktuig toegevoegd. Door die twee laatstge- 

 noemde hulpmiddelen kan men uit de vermelde grootheden den 

 waren tijd, door afpassen, afleiden; maar dat afpassen vordert eenige 

 vaardigheid, die niet overal wordt gevonden. Op het werktuig van 

 seiler wordt, na het behoorlijk stellen van een paar wijzers, de ware 

 tijd des oogenbliks onmiddellijk afgelezen. Het werktuig van seiler 

 is gemakkelijker in het gebruik dan dat van eble , maar het geeft den 

 tijd niet zoo naauwkeurig, gelijk ik dit door een aantal waarnemingen, 

 in mijne bovengenoemde bijdrage , heb aangetoond. Onder gewone 

 omstandigheden kan men echter, met het werktuig van seiler, den 

 tijd op eene minuut na met zekerheid bepalen, en die naauwkeurig- 

 heid is meer dan voldoende voor het maatschappelijk leven. 



In lateren tijd heeft eble een nieuw werktuig uitgevonden en in 

 den handel gebragt, door hem horoskoop genoemd, waarop, even als 

 bij het werktuig van seiler, de ware tijd onmiddellijk wordt afgelezen. 

 De horoskoop van eble is door den sterrekundige von littrow open- 

 lijk geprezen en aanbevolen , maar dit werktuig is mij niet ligter in 

 het gebruik en niet naauwkeuriger dan dat van seiler voorgekomen. 

 Ik oordeelde het daarom ook niet noodig den horoskoop van eble , 

 hier te lande , opzettelijk te vermelden of te beschrijven. 



Ik heb aanleiding gevonden om terug te komen op het onderwerp, 



