MAATS. LEVEN, VAN H. V. D. KRAAN TE YSSELMONDE. 291 



vroeger door mij behandeld , in een nieuw werktuig voor de tijds- 

 bepaling in het maatschappelijk leven, uitgevonden en in den handel 

 gebragt door den heer h. van der kraan , uurwerkmaker te Yssel- 

 monde. Men heeft mij dringend verzocht bepaaldelijk in het Album 

 der Natuur eene verklaring en beschrijving van dat werktuig te geven, 

 en ik zoude zekerlijk reeds voor een' geruimen tijd aan dat verzoek 

 hebben voldaan , indien ik daarvan niet door de omstandigheden , 

 waaronder ik leef, ware teruggehouden. Het werktuig van den heer 

 van der kraan verdient althans niet minder de aandacht dan dat van 

 seiler, en ik vermeen op eenige goedkeuring te mogen rekenen, 

 terwijl ik de algemeene aandacht vestig op een vaderlandsch voort- 

 brengsel, bestemd voor een belangrijk doel, waartoe de hulpmiddelen, 

 tot nu toe uit het buitenland moesten worden ontboden. 



Reeds in het midden des jaars 1862 ontving ik van den heer van 

 der kraan, wiens naam zelf mij toen nog onbekend was, een werk- 

 tuig ter bezigtiging , uit hout en ijzer vervaardigd, door hem verplaats- 

 bare zonnewijzer genoemd en bestemd om, met weinig moeite, den tijd 

 op eene minuut na te doen kennen. Men had toen reeds verplaats- 

 bare zonnewijzers in den handel gebragt , maar die waren van een' 

 geheel anderen aard. Ook eble had, reeds vroeger dan zijnen horos- 

 koop, zulk een' zonnewijzer uitgegeven , bestaande uit twee loodregt 

 op elkander bevestigde plankjes, waarop de lijnen van een' vertikalen 

 en van een' horizontalen zonnewijzer waren getrokken, terwijl de stijl 

 door een gespannen paardenhaar werd vertegenwoordigd. Dit keurig 

 bewerkt kleine werktuig was zoodanig ingerigt, dat het, binnen be- 

 paalde grenzen, voor de poolshoogte van elke plaats gesteld kon 

 worden, maar het kon niet de minste diensten bewijzen, indien men 

 de hulpmiddelen niet bezat om de middaglijn op den horizontalen 

 zonnewijzer juist in de rigting van het noorden en zuiden te brengen , 

 en die middelen werden door het werktuigje zelf niet gegeven. Aan dat 

 gebrek lijden ook andere zoogenaamde verplaatsbare zonnewijzers, die, 

 zonder hulpmiddelen buiten henzelven, niet in den stand kunnen worden 

 gebragt, waarin zij den tijd aanwijzen. Men beweert wel, en zelfs in 

 leerboeken, dat zonnewijzers, die op de zijvlakken van een regelmatig 

 ligchaam , b. v. van eenen teerling , beschreven zijn, den juisten tijd aan- 



19 



