296 UET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDSBEPALING IN HET 



moet heen loopen en men heeft dan op de verdeeling geen acht te 

 geven. Aldus heeft het aequatoriale vlak des zonnewijzers de be- 

 hoorlijke helling verkregen. De lijn van zes ure wordt evenwijdig 

 aan den horizon gesteld door de derde schroef van de plank AB , 

 die in de figuur niet zigtbaar is. Door die schroef verandere men de 

 helling van de plank AB , in de rigting van de lijn , die zes ure 

 aanwijst , totdat de draad van het paslood het boogje even aanraakt , 

 zonder er langs te schuren. Daarmede is aan twee der drie eischen 

 voor het naauwkeurig stellen van het werktuig voldaan. 



Het stellen van de middaglijn des zonnewijzers, in de rigting van 

 het noorden en zuiden , geschiedt gelijktijdig met het stellen van den 

 wijzer op den waren tijd des oogenbliks en door dezelfde hulpmid- 

 delen. De stukken H , I en K zijn vast aan elkander verbonden en 

 vormen een raam, dat zich, in zijn geheel, om het middelpunt der schijf 

 CD laat omdraaijen en daarbij het bewegelijke stuk L medevoert. 

 Aan het boveneinde van het onderstuk H is een koperen wijzer 

 bevestigd , waardoor , op het aequatoriale vlak , de ware tijd des 

 oogenbliks moet worden afgelezen. K is een houten boog, loodregt 

 staande op de schijf CD, met eene strook papier beplakt, die eene 

 graadverdeeling heeft van twintig tot twintig minuten en de afwijkin- 

 gen der zon voorstelt. L is een vierkant houten kokertje , dat zich , 

 aan zijn ondereinde , om eene pen laat omdraaijen en daarbij glijdt 

 langs den boog K. Het kokertje L draagt van boven een koperen 

 wijzertje, dat op den boog K naauwkeurig gesteld moet worden, naar 

 de tijdelijke afwijking der zon. Bij elk exemplaar van het werktuig 

 wordt een boekje gevoegd, dat, behalve teregtwijzingen omtrent zijn 

 gebruik, tabellen bevat, die, voor eiken dag van elk jaar, de afwij- 

 king der zon vermelden. Zoo dikwijls als men het werktuig voor 

 eene tijdsbepaling zal gebruiken , moet men de afwijking der zon in 

 de tabellen opzoeken en het wijzertje aan L naauwkeurig op die af- 

 wijking stellen. Men moet zorgen , dat het wijzertje aan L, onder 

 het gebruik van het werktuig , naauwkeurig op de afwijking der zon 

 gesteld blijve en die zorg is ligt , omdat men het kokertje L , als 

 het eenmaal op de afwijking der zon gesteld is, in het geheel niet 

 meer behoeft aan te raken. Na die voorbereidingen bereikt men 

 ligtelijk zijn doel. 



