298 HET NIEUWE WERKTUIG VOOR DE TIJDSBEPALING IN HET 



jen en door het geheele werktuig over de plank AB om tedraaijen, 

 terwijl het op die plank blijft rusten. Men zal ook bevinden , dat 

 het niet mogelijk is de zonnebeeldjes den vereischten stand, met be- 

 trekking tot de drie strepen , te geven , door of alleen het raam 

 HIK of alleen het geheele werktuig te draaijen. Door de eerste be- 

 weging kan men de zonnebeeldjes tusschen de twee evenwijdige 

 strepen brengen , maar dan zal niet altijd de derde streep door de 

 afscheiding tusschen de zonnebeeldjes heen loopen en aan dien laat- 

 sten eisch kan alleen door een omdraaijen van het geheele werktuig 

 worden voldaan. Terwijl men, met de eene hand, het raam HIK 

 omdraait, draait men het geheele werktuig om met de andere hand, 

 en, bij eene geringe oefening, kan men, in weinige oogenblikken, de 

 zonnebeeldjes in den behoorlijken stand met betrekking tot de 

 strepen brengen. Heeft men dit gedaan, dan is de middaglijn des 

 zonnewijzers in de rigting van het noorden en zuiden gebragt en dan 

 wordt tevens, door den wijzer aan het uiteinde van II , onmiddellijk de 

 ware tijd des oogenbliks aangewezen. 



Men weet, ter plaatse waar men zich bevindt, gewoonlijk ten 

 naaste bij , in welke rigting het noorden en het zuiden gelegen zijn 

 en men zal wel doen met, reeds in den beginne, het aequatoriale 

 vlak omtrent naar het zuiden te keeren. Bij het stellen van het 

 kokertje op de zon zal het dan van zelf blijken, of men het werk- 

 tuig nog veel of slechts weinig moest omdraaijen om de middaglijn 

 des zonnewijzers in de rigting van het noorden en zuiden te bren- 

 gen. Moest het veel worden omgedraaid , dan kan het werktuig 

 zijn' juisten stand, met betrekking tot het paslood bij G, ver- 

 loren hebben, en men moet dan, alvorens den tijd op het werktuig 

 af te lezen, den stand des werktuigs, door de schroeven in de plank 

 AB, verbeteren en door eene kleine beweging van het raam HIK 

 en van het geheele werktuig over de plank AB herstellen wat 

 daardoor bij den juisten stand der zonnebeeldjes met betrekking tot 

 de strepen mogt zijn verloren gegaan. 



De rand van het aequatoriale vlak CD is niet verder dan van vijf 

 tot vijf minuten verdeeld. Valt de wijzer bij H tusschen twee der 

 verdeelingsstrepen in , zoo kan men de minuten door schatting bepalen , 



