312 WATERGELUIDEN OP BORNEO. 



die men aanstrijkt, en dat onduidelijk is gemaakt (gedempt) door den 

 afstand of door indompeling in water. 



Zoo doen ze zich voor aan den wal en evenzoo , doch duidelijker , 

 als men het halve hoofd in de rivier onderdompelt. Legt men het oor 

 nu tegen den wand van het ijzeren schip , dan versterken ze zich ; 

 men hoort dan een duidelijk afgebroken , metaalachtig snorren als van 

 bassnaren , die men aanstrijkt en met het opzetten der vingers ver- 

 hoogde toonen doet geven , ofschoon 't altijd doffer is. Maar nu merkt 

 men ook , dat de toonen uit talrijke verschillende en op verschillende 

 plaatsen aanwezige en dooreenschietende monden komen (in 't begin 

 van den vloed hoort men één , dan twee , vier en eindelijk ontelbare 

 afzonderlijke geluiden); de toon er van is vrij laag en er is naauwelijks 

 \ toon verschil tusschen hen , zoodat ze in een vrij vervelend orkest 

 verward dooreen brommen ; de toonen komen kort en stootsgewijs te 

 voorschijn. Het schip, zijne wanden en luchtruimten moeten hier door 

 meetrillen veel invloed hebben , en daarom hoort men het dus ook 

 alleen zoo helder , vol en duidelijk afgebroken. In Julij waren wij met 

 het schip in de monding der Tawan-rivier , een' tak der Kapoeas, 

 77 geogr. mijlen boven Sintang , welke plaats zeker meer dan 7 malen 

 zoover van zee ligt. Men kan wel denken, dat hier van geen zout of 

 zelfs brak water meer sprake was (zie Atlas van N. O. I. van pyn- 

 appel). Welnu, terwijl we in een inlandsch vaartuigje in die rivier 

 de heerlijkste visschen vingen, werden we door hetzelfde concert 

 verrast. Het scheen nu uit minder monden te komen. 



De Dajaks stemden ons toe, dat het wel visschen konden zijn; 

 trouwens , dit zegt niet veel ; want die zachtaardige lieden zijn volstrekt 

 tegen geene Europesche argumenten opgewassen Het is evenwel de 

 waarschijnlijkste oorzaak voor deze geluiden. Misschien kan de bij- 

 menging van zout water hun aanleiding geven tot het uitstooten van 

 sterke geluiden. Men vindt in de natuurlijke geschiedenis vele visch- 

 soorten beschreven, die brommen en snorren. De Gymnodonten, 

 waaronder ook riviervisschen , kunnen zich opblazen , waardoor ze de 

 stekels, die op hun vel geplaatst zijn, ter verdediging oprigten ; vat 

 men hen aan , zoo knorren ze. Den 25 Julij begonnen de geluiden 

 weer te 3 uur , ofschoon er nog geen vloed was ; als het zeewater bij 



