322 OVER DE VOLMAAKBAARHEID DER LAGERE 



geheel onbeslist laten, of zelfs het er voor houden, dat dit verschil 

 alleen in de meerdere ontwikkeling van die eigenschappen bij den 

 mensch gelegen en dus onwezenlijk is, — zoo is het toch zeker, en 

 moet men waarlijk verblind zijn om het niet te erkennen , dat de 

 uitingen, de openbaringen van het zieleleven, zoo als zij zich bij den 

 mensch vertoonen in zijn geheele leven en streven , zoo als zij de 

 bestanddeelen uitmaken van de geheele geschiedenis der menschheid , 

 hemelsbreed en wel zonder twijfel niet slechts in graad, maar wel 

 degelijk wezenlijk verschillen van de uitingen van het zieleleven der 

 dieren. De laatste leert men kennen uit werken , zoo als , om twee 

 der voortreffelijkste in dit deel der wetenschap te noemen, dat van 

 reimarus Ueber die Kunsttriebe der Thieren, en dat van harting over 

 de Bouwkunst der dieren. De uitingen van het zieleleven des menschen 

 leert men uit de geschiedenis, — de geschiedenis der staatkundige, 

 maatschappelijke, intellectuele ontwikkeling der menschheid. De dieren 

 hebben geene eigenlijke geschiedenis. De menschheid ontwikkelt 

 zich en de toestand, waarin zij elk oogenblik verkeert, is een andere 

 dan die, waarin zij zich op het volgend oogenblik bevinden zal. En 

 de oorzaak dier verandering van toestanden, dier ontwikkeling ligt, 

 al moge men ook aan uitwendige omstandigheden een aanmerkelijken 

 invloed toekennen, in den aard van het zieleleven des menschen 

 zelven. Bij het dier daarentegen is alles, voor zoo ver het van de 

 spontane werking zijner psychische eigenschappen afhangt, statio- 

 nair, en alleen uitwendige van het dier zelf onafhankelijke invloe- 

 den vermogen er eene verandering in te weeg te brengen. Het is 

 daarom niet ten onregte dat men de vatbaarheid voor steeds vooruit- 

 gaande ontwikkeling beschouwt als de meest wezenlijke eigenschap, 

 waardoor zich de mensch van de dieren onderscheidt. Maar daaruit 

 volgt dan ook, dat, wanneer men die vatbaarheid aan een menschen- 

 stam ontzeggen moet , deze niet meer in de volste beteekenis den 

 naam van menschenstam. dragen kan , — dat althans , wil men al dien 

 stam tot het genus «mensch" brengen van wcge zijne ligchamelijke 

 eigenschappen , men toch genoodzaakt is hem te beschouwen als eene 

 van de overige menschen wezenlijk onderscheidene , lagere menschen- 

 80ort. Wij, leden van het Kaukasische, bij uitstek perfectibele men- 



