358 OVER VERSTEENINGEN. 



op onderscheidene wijzen , die men kennen moet om dwalingen in 



hunne determinatie te voorkomen. 



Sommige overblijfselen zijn bewaard gebleven met al hunne ken- 

 merken, en de eenige verandering die zij vertoonen is, dat hunne 

 organische moleculen verdwenen zijn. Zoo b.v. vindt men beenderen, 

 die slechts hunne dierlijke gelei verloren hebben en gelijk geworden 

 zijn aan beenderen, die gedurende eenige jaren in de aarde begraven 

 ot' aan den invloed van lucht en regen zijn blootgesteld geweest. 

 Ook ziet men schelpen, die slechts uitgebleekt zijn en, daar zij de 

 bewerktuigde deeltjes verloren hebben, die hun primitief weefsel vorm- 

 den , broozer zijn dan levenden. En somtijds zelfs is de verandering 

 nog minder merkbaar, want men vindt beenderen van den holenbeer, 

 die nog een weinig gelei bevatten , alsmede fossile schelpen , die wei- 

 nig minder kleurig zijn dan levenden. De scheikundige zamenstelling 

 der ligchamen heeft een zeer grooten invloed op de fossilisatie en op 

 hun bewaard blijven. Zoo duren de tanden langer dan de beenderen, 

 deze langer dan de hoornen en schilden; de beenderen van zoogdieren 

 zijn vaster dan die van visschen, het harde bekleedsel der schaaldie- 

 ren vergaat minder spoedig dan de dekschilden van insekten enz. 



Doch mogen wij in betrekkelijk jonge lagen zulke uitnemend be- 

 waard geblevene fossilen vinden , in de oudere lagen hebben de fos- 

 silen gewoonlijk een geheel ander voorkomen dan de levende wezens. 

 Niet zelden versteenen de voorwerpen volkomen, dat is delfstoffelijke 

 vloeistoffen doordringen ze zoodanig , dat de organische moleculen ver- 

 vangen worden door anorganische, die den vorm van het weefsel behouden, 

 terwijl zij hun uitzigt en voorkomen geheel veranderen. Men heeft 

 nog geen volkomen voldoende verklaring van zulk eene versteening 

 gegeven, in weerwil van de schrandere proeven van góppert, die er 

 in geslaagd is om versteend hout te maken, door het in oplossingen 

 van kwarts, kalk en metaalachtige zelfstandigheden te dompelen. 



De meeste versteeningen zijn van kleur veranderd en zijn zwaarder 

 geworden. Koolzure kalk en kwarts, hetzij in amorphen, hetzij in 

 gekristalliseerden toestand , zijn de meest voorkomende versteenende 

 stoffen. 



Kalk- of kwartshoudende bronwateren zijn de grootste oorzaken van 



