366 OVER VERSTEENINGEN. 



gendeel hield men voor ketters allen, die niet geloofden, dat de fos- 

 silen werkelijk overblijfselen van levende wezens waren ; de theologie 

 verzoende zich met dat denkbeeld , omdat zij daarin het bewijs zag 

 van den zondvloed uit den Bijbel. Doch toen ook zag men ketters 

 en tegenstanders van het getuigenis der Heilige Schriften in de man- 

 nen , die geen kans zagen om alles te verklaren door eene enkele 

 algemeene overstrooming , en die geloofden , wat in onze dagen eene 

 algemeen aangenomene waarheid is , dat er in verschillende tijdvakken 

 onderscheidene aardlagen zijn gevormd , en dat er verplaatsingen en 

 omkeeringen in de lagen zijn gebeurd , waardoor de schors der aarde 

 groote veranderingen heeft ondergaan. Het gemak , waarmede men 

 in die eeuw iemand v&n ketterij verdacht kon maken , en het gevaar, 

 dat met eene beschuldiging van ketterij verbonden was , droegen er 

 veel toe bij om de wetenschap , die bovenal aan vrijheid behoefte 

 heeft, te verlammen en haren vooruitgang te keeren ; bijna eene ge- 

 heele eeuw ging verloren in onvruchtbaar twistgeschrijf. 



Scilla , een beroemd Italiaansch dierenschilder, die omstreeks 1570 

 leefde, mag als een der eerste grondvesters van die diluviaansche of 

 zondvloed-theorie beschouwd worden. Na hem werd zij door sommige 

 schrijvers in min of meer schrandere hypothesen ontwikkeld, doch 

 die meest allen verre van de waarheid verwijderd waren , en werk- 

 ten zoodoende krachtig mede in het tegenhouden van den voortgang 

 der wetenschap, daar zij niet zelden den strijd op een geheel vreemd 

 veld overbragten. Onder die schrijvers moet vooral burnet genoemd 

 worden, die in een werk, dat door buffon te regt een historische 

 roman genoemd wordt, de geheele geschiedenis der wereld van het 

 paradijs tot het zalige duizendjarig rijk verklaart. Zelfs milton's 

 verbeelding nam de vlugt niet van de visioenen van burnet. Hij 

 schilderde tooneelen van de schepping en den zondvloed, den chaos 

 en het paradijs. Hij verklaarde, waarom de aarde vóór den vloed 

 eene eeuwige lente genoot, toonde aan, hoe de aardkorst barsten en 

 spleten kreeg door de stralen der zon , zoodat de wateren van den zond- 

 vloed uit de onderaardsche kolken opstijgen konden, en profeteerde, 

 dat eens alle dingen op aarde zouden vergaan, uit welken tweeden 

 chaos een nieuwe hemel en eene nieuwe aarde zouden ontstaan, 



