OVER VERSTEEN ÏNGEN. 375 



fossilen uit zekere vorming tot zoetwaterdieren behooren , kan men 

 veilig gelooven, dat het gesteente gevormd is door rivieren of in een 

 meer van zoet water. Als integendeel de wezens , die er hunne over- 

 blijfselen in hebben achtergelaten, tot geslachten behooren, die in zee 

 leven, is het bijna zeker, dat de laag in zeewater haren oorsprong heeft. 

 Merkwaardige bijzonderheden van den toestand des aardbols in ver- 

 schillende tijdperken zijn er in de laatste jaren door de fossilen aan 

 het licht gekomen. Men wil , dat men zich van de fossilen bedienen 

 kan om de stranden van de voorwereldlijke zeeën te leeren kennen. 

 Het is bekend , dat er minder weekdieren op groote diepten in de 

 volle zee leven , dan aan of op het strand : de diepte , de afwezigheid 

 van plantengroei en waarschijnlijk ook de drukking der groote water- 

 massa verwijderen de meeste soorten van die plaatsen. De stranden 

 integendeel , die overvloediger voedsel opleveren en waar het water 

 minder diep is , dienen tot woonplaats van eene menigte soorten van 

 dieren. Verder moet men niet vergeten , dat als een gewerveld dier, 

 een visch of een zeehond bij voorbeeld , in volle zee sterft , de be- 

 ginnende verrotting en ten gevolge daarvan de ontwikkeling van gas 

 hem soortelijk ligter maakt dan het water en hem dus doet drijven. 

 Het zal niet lang duren , of hij wordt door den vloed op het strand 

 geworpen, en zijne overblijfselen zullen vermengd worden met die van 

 de dieren, die het strand bewonen. Dat zelfde is ook het geval met 

 drijvende of zwemmende weekdieren , zoo als bij voorbeeld de nautilus 

 enz. De aanwezigheid van eene menigte fossilen in eene aardlaag 

 kan dus dienen om het strand van voormalige zeeën aan te wijzen , 

 terwijl eene schaarschheid van fossilen integendeel bewijst , dat het 

 terrein, waarin zij liggen, op diepe plaatsen der zee is gevormd, ver 

 van het strand , of ten minste op plaatsen , waar de omstandigheden 

 niet gunstig waren voor de ontwikkeling van dierlijk leven. 



Ook het klimaat, dat in de verschillende tijdperken der voorwereld 

 op bepaalde plaatsen geheerscht moet hebben , wordt ons door de fos- 

 silen bekend. Het is bewezen, dat ten tijde toen de planten groei- 

 den, waaruit onze tegenwoordige steenkolen bestaan, het klimaat ten 

 minste 14° warmer heeft moeten zijn , dan het nu op dezelfde plaat- 

 sen is. Warm en vochtig was het klimaat van het midden van Eu- 



